İşveren zam yapmak zorunda mı?

İşveren zam yapmazsa!

Özellikle yıl sonları işçiler için bir beklentiyi de beraberinde getirir: zam beklentisi. Zam beklemek işçinin en doğal hakkı olmakla beraber bu konuda işverenin mecburiyeti olup olmadığı tartışmalıdır. Bu soruyu cevaplamak için iki ayrı durumu göz önünde bulundurmak gerekir.

1- İşçinin asgari ücret alıyor olması

Bu durumda işveren tarafından alınması gereken bir karar yoktur. Her yıl, senenin ilk altı ayı ve ikinci altı ayı için belirlenen asgari ücret tutarı ilan edilmektedir. Bu rakama işverenin uyması kanuni bir yükümlülüktür. O nedenle asgari ücret alan işçilerde zam tartışması söz konusu değildir. Asgari ücret tespit komisyonunca belirlenen zam tutarı kadar ilave ücret alınır.

2- İşçinin asgari ücretin üstünde maaş alıyor olması

İş sözleşmesinin temel prensiplerinden birisi sözleşme serbestisidir. Bu; işveren ile işçinin iş sözleşmesinin içeriğini, kanuna aykırı olmamak kaydıyla, dilediğince belirlemeleri anlamına gelir.

Maktu ücret nedir? Günlük ücret nedir?

Bu yazı da ilginizi çekebilir

Konumuzla ilgili olarak, kanuna aykırı olmamak kavramında anlamamız gereken ise ücretin alt sınırıdır. Devlet, yani kanun koyucu ücretin belirlenmesi konusunda piyasaya müdahale etme yolunu seçmiş; bunu ise ücretin alt sınırını belirleyerek yapmıştır. İşte bu alt sınır asgari ücrettir. İş sözleşmesi düzenlenirken ücret, asgari ücretin altında olmamak kaydıyla, istenen miktarda belirlenebilir.

Peki yıllık ücret artışlarıyla ilgili bir yasal zorunluluk var mıdır? Asgari ücret dışında, işçilere her yıl hangi oranda zam yapılacağını ya da zam yapılması gerektiğini belirten yasal bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu durumda bakılması gereken iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi olmalıdır. Eğer iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde işverenin işçiye belirli dönemlerde zam yapacağı belirtilmişse işveren zam yapmak zorundadır. Aksi takdirde zam yapmak zorunda değildir.

SONUÇ

  • Asgari ücret her yıl asgari ücret tespit komisyonu tarafında belirlendiğinden bu konuda bir sorun bulunmamaktadır.

Asgari ücretin üzerindeki tutarlarda ise;

  • İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde zam yapılacağına dair bir hüküm YOKSA işveren zam yapmak zorunda DEĞİLDİR.
  • İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde zam yapılacağına dair bir hüküm VARSA işveren zam yapmak ZORUNDADIR.

Not: Yapılan zam miktarını beğenmeyen işçi, zammın “münasip” / “yeterli” olmadığını iddia ederek iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu durumda feshin dava konusu olması halinde zammın yetersizliğine ya da yeterli olduğuna mahkeme karar verecektir.

Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

8 Yorum

  1. merhaba.
    pazarlama şirketinde çalışmaktayım, şirketin merkezi başka ilde ben başka ilde görev yapmaktayım.
    haklı nedenle fesih yapacağım noterden çekilen ihtarnamenin şirkete ulaşmasını beklemeli miyim?.
    yoksa noterden çıktığım da işyerine gitmesem olur mu?

    1. Merhaba. Haklı nedenle fesih yapacağınıza göre, işe gitmenize gerek yok. İşveren hakkınızda devamsızlık tutanağı tutsa bile, noterden gönderdiğiniz ihtarname tarihi bunu boşa düşürecektir.

  2. Merhaba,
    Bir önceki yoruma istinaden,

    2014 deki çıkışımda tüm haklarımı aldım tarzında normal çıkış yapar gibi belgeler imzaladım bu benim yıllık izin hakkımın 2010 girişten hesaplarsak 2016 ve 2017 deki izinlerimin 3 hafta olmasında bi engel teşkil edermi?İnsan kaynaklarındaki yetkili 14 gün olur çünkü siz tazminatınızı alarak çıkış yapmışsınız der..
    bu konudaki yasal mevzuat nedir?

    Teşekkürler..

    1. Barış bey, haklarınızı almanız ayrı bir konudur. İşçinin yıllık izin bakımından kıdemi, o işyerindeki tüm çalışma süresi esas alınarak hesaplanır. Şu yazıya göz atabilirsiniz.
      Ancak, imzaladığınız evraklar içinde yıllık izin ücreti de varsa, o zaman kıdeminiz sıfırlanacaktır.

  3. Merhaba,

    05-11-2014 tarihinde işverenle anlaşarak çalıştıgım firmaya giriş çıkış yaptım ara vermeden ve tazminatımı alarak tabi.. Aslında ilk giriş tarihim 05-02-2010.. yaklaşık 7 yıldır aynı firmada çalışmaktayım. yıllık izin kullanabilmem için 05.11.2017 tarininden sonramı kullanmam gerekiyor..şimdi insan kaynaklarındaki görevli arkadaş bir seneyi doldurmanız gerekiyor dedi ama benim burda giriş çıkş tarihinden itibaren 3 yıllık bir kıdemim var.Bu konuda yasal mevzuat nedir?
    Umarım anlatabilmişimdir..

    1. Merhaba. Yıllık izin bakımından ilk baştan yani 2010’dan bu yana olan kıdeminizin esas alınması gerekir.

  4. Hocam 10 aydır çalışıyorum. Bir yıllık sözleşme imzaladım. Yeni bir iş bulduğum için ayrılmak istiyorum. Daha önce değişik zamanlarda toplam 5 gün izin kullandım. İşveren izin talebimi kabul etti, ücretli olarak izin yaptım. Şimdi işten ayrılacağımı söyleyince, yıllık izin hakkını kazanmadan işten ayrılırsam, kullandığım iznin maaşımdan kesilmesi taahhüt edecek bir yazı vermemi istiyorlar. Ben de yazıyı vermek istemiyorum. İzin kesintisi olacağını bilseydim, zaten izin kullanmazdım. Ne yapmamı önerirsiniz?

    1. Merhaba. Normalde yıllık ücretli izne hak kazanmanız ancak 1 tam yıllık kıdeminiz dolduktan sonra mümkündür. İşveren bu konuda haklı. Lakin bu şekilde bir ücret kesilmesi de yasal değildir. Normalde böyle bir kesinti yapılamaz. İmzalamazsanız sorun olmaz. İşverenle yeniden görüşüp uzlaşmanızı tavsiye ederim.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.