İşveren zam yapmak zorunda mı?

İşveren zam yapmazsa!

Özellikle yıl sonları işçiler için bir beklentiyi de beraberinde getirir: zam beklentisi. Zam beklemek işçinin en doğal hakkı olmakla beraber bu konuda işverenin mecburiyeti olup olmadığı tartışmalıdır. Bu soruyu cevaplamak için iki ayrı durumu göz önünde bulundurmak gerekir.

1- İşçinin asgari ücret alıyor olması

Bu durumda işveren tarafından alınması gereken bir karar yoktur. Her yıl, senenin ilk altı ayı ve ikinci altı ayı için belirlenen asgari ücret tutarı ilan edilmektedir. Bu rakama işverenin uyması kanuni bir yükümlülüktür. O nedenle asgari ücret alan işçilerde zam tartışması söz konusu değildir. Asgari ücret tespit komisyonunca belirlenen zam tutarı kadar ilave ücret alınır.

2- İşçinin asgari ücretin üstünde maaş alıyor olması

İş sözleşmesinin temel prensiplerinden birisi sözleşme serbestisidir. Bu; işveren ile işçinin iş sözleşmesinin içeriğini, kanuna aykırı olmamak kaydıyla, dilediğince belirlemeleri anlamına gelir.

Konumuzla ilgili olarak, kanuna aykırı olmamak kavramında anlamamız gereken ise ücretin alt sınırıdır. Devlet, yani kanun koyucu ücretin belirlenmesi konusunda piyasaya müdahale etme yolunu seçmiş; bunu ise ücretin alt sınırını belirleyerek yapmıştır. İşte bu alt sınır asgari ücrettir. İş sözleşmesi düzenlenirken ücret, asgari ücretin altında olmamak kaydıyla, istenen miktarda belirlenebilir.

Peki yıllık ücret artışlarıyla ilgili bir yasal zorunluluk var mıdır? Asgari ücret dışında, işçilere her yıl hangi oranda zam yapılacağını ya da zam yapılması gerektiğini belirten yasal bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu durumda bakılması gereken iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi olmalıdır. Eğer iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde işverenin işçiye belirli dönemlerde zam yapacağı belirtilmişse işveren zam yapmak zorundadır. Aksi takdirde zam yapmak zorunda değildir.

SONUÇ

  • Asgari ücret her yıl asgari ücret tespit komisyonu tarafında belirlendiğinden bu konuda bir sorun bulunmamaktadır.

Asgari ücretin üzerindeki tutarlarda ise;

  • İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde zam yapılacağına dair bir hüküm YOKSA işveren zam yapmak zorunda DEĞİLDİR.
  • İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde zam yapılacağına dair bir hüküm VARSA işveren zam yapmak ZORUNDADIR.

Not: Yapılan zam miktarını beğenmeyen işçi, zammın “münasip” / “yeterli” olmadığını iddia ederek iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu durumda feshin dava konusu olması halinde zammın yetersizliğine ya da yeterli olduğuna mahkeme karar verecektir.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir