İşyerinde Çalıştırılması Gereken Engelli İşçi Sayısı Nasıl Hesaplanır?

Engelli işçi yükümlülüğü hesaplama

Bir işyeriniz var ve işçi sayınız her geçen gün artıyor. Ne zaman engelli (özürlü) işçi çalıştırmanız gerekecek ve kaç tane çalıştırmak zorundasınız? Bu soruların cevabını uzun uzadıya vermektense, bir bakışta anlaşılacak şekilde maddeler halinde sıralamanın konuyu daha basit hale getireceğine inanıyoruz. Buna göre işveren için;

1- İl sınırları içinde çalıştırdığı işçi sayısı 50’ye ulaştığında engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü başlar.

2- Tam süreli çalışanlar yanında, varsa kısmi süreli çalışanların da hesaba katılması gerekir. Bu hesaplamada, kısmi süreli çalışanların saatleri toplanır ve tam süreliye çevrilir.

3- Özel güvenlik elemanı çalışan varsa yukarıda belirtilen hesaplamaya dahil edilmez.

4- Hali hazırda çalışan engelli işçiler de toplam işçi sayısına dahil edilmez.

5- Toplam işçi sayısının yüzde 3’ü kadar engelli işçi çalıştırılması gerekir.

6- Yüzde 3’lük rakam küsüratlı olursa; küsüratın yarım veya daha fazla olması halinde rakam tama dönüştürülür.

7- Engelli işçi için Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünden talep yapılması gerekir.

8- İşveren, engelli işçiyi kendisi direkt istihdam ederse, işçiyi işe aldığı tarihten itibaren on beş iş günü içerisinde durumu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirmek zorundadır.

9- Kendi işe aldığı işçiyi kuruma bildirmeyen işveren, kanuni olarak engelli işçi çalıştırmamış sayılır.

10- Yer altı ve su altı işlerinde engelli çalıştırılamaz.

ÖRNEK:

İşyerinde çalışan tam süreli işçi sayısı 48, kısmi süreli işçi sayısı 9 ise (kısmi süreli işçiler haftada 25 saat çalışmaktadır) işverinin çalıştırmak zorunda olduğu engelli işçi sayısı 2’dir.

Şöyle ki;

9 kısmi süreli işçinin haftalık 25 saatlik çalışması toplamı 225 saat olup bu rakamı haftalık normal çalışma süresi olan 45’e böldüğümüzde çıkan 5 rakamı bize kısmi süreli çalışanların tam süreli çalışanlara çevrilmesi sonucunda elde ettiğimiz işçi sayısını gösterecektir.

O halde toplam işçi sayısı 48+5=53 olacaktır. 53’ün yüzde üç’ü ise 1,59’dur. Bu durumda çalıştırılması gereken engelli (özürlü) işçi sayısı, küsurat tama dönüştürüleceğinden 2’dir.

Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

17 Yorum

  1. 81 İldeki Müdürlüklerin ihtiyacına göre toplu olarak ihaleye çıkan bir kurum (Ödemeyi her Müdürlük kendisi yapacak, kabul işlemlerini de) engelli sayılarını belirlerken;
    – 50 nin üzerine çıktığı iller için mi sayıyı belirleyecek? (Ankar, İstanbul ve İzmir 50’nin üzerinde)
    – Yoksa 81 ilin toplam eleman sayısına mı göre engeeli sayısı belirlenecek? (Toplam 400 kişi)
    Cevaplar mısınız?

    1. Kazım bey, engelli işçi sayısı, il bazında belirlenmektedir. Ayrıca he rmüdürlük ödemeyi kendisi yapacağına göre, kanaatimce il bazında hesaplama yapılması gerekir.
      Not: Bu konuda net bir yargı kararı bulamadım, kendi kanaatimdir.

  2. Merhabalar;
    işyerimizde bizmle birlikte taşeron firmalarda mevcut.Bizim çalışan sayımız 18 taşeronlarla birlikte 60 kişi oluyoruz.Engelli çalıştırma yüzdesi 60 kişi üzerinden mi yapılmalıdır?

    1. Merhaba. Hayır, engelli işçi hesabında alt işveren işçileri dikkate alınmayacaktır.

  3. Otomotiv üzerine işyerim var calışanım yok ama birtane özürlü işci almak isdiyorum mümkünmüdür aceba

      1. Mustafa bey merhaba,

        Engelli işçi sayısı hesaplaması yaparken mevcut durumda çalışan engelliler bu hesaba dahil edilir mi?
        Örneğin toplam 250 personelim var, bunlardan 5’i engelli. İhtiyaç duyulan sayıyı hesaplarken ;
        250*0,03=7,5 8 engelli olarak mı?
        250-5=245*0,03= 7,35 7 engelli olarak mı? hesaplanmalı.

        1. Şenol bey engelli işçilerinizi hesabınız dışında tutmanız gerekir. Yani bu durumda 245 üzerinden hesaplama yapmalısınız.

  4. Mustafa Bey,
    Yönetim Kurulu Üyeleri ( Şirket Sahibi ancak Şirketten Maaş Alan) İşçi Sayısına Dahil Edilebilir mi ?

    Teşekkürler

    1. Bahsettiğiniz kişiler, işçi tanımına uymamaktadır. Bildiğiniz üzere İş Kanununa göre işçi; bir iş sözleşmesine bağlı olarak çalışan kişiyi ifade eder. Bir kişinin hem işveren hem de işçi olması ise mümkün değildir.

    1. Stajyerler İş Kanununa kapsamında işçi sayılmamaktadır. O nedenle dahil etmeniz gerekmez.

  5. Kamu işyerinde ihaleyle iş alan özel sektör taşeron işçilerini çalıştıran işverenin; engelli ve eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğü hesaplanırken, işyeri özel sektör işyeri mi sayılır, yoksa kamu işyeri mi?
    Yanıtınız için şimdiden teşekkür ederim.

    1. Özkan bey; kamu kurumundan hizmet alım ihalesi yoluyla ihale alıp işçi çalıştıran bir işverenlik, doğal olarak ayrı bir işverenliktir. Bu durum o işvereni, kamu işvereni haline getirmez. Dolayısıyla engelli işçi yükümlülüğü bakımından özel sektör işyeri sayılması gerekir.

      1. Teşekkür ederim Mustafa Bey. Çok yardımcı oldunuz. Kurumumuzda 49 kişi çalışıyor. İlave iş artışı yapmak istiyorduk. Kamu sayılırsak 3 engelli işçi, 1 eski hükümlü çalıştırmak gerekecekti. Böyle olusa yönetimi iş artışına ikna etmek daha zor olacaktı.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.