İşyerinde giyinme ve soyunma süreleri

İşçinin işyerinde geçirdiği süre, mesaiden sayılsa da işe gelip giderken ya da hazırlanırken harcanan bir mesai de vardır. İşçinin giyinmesi de bu sürelere örnektir. O halde işçinin işyerinde giyinmesi ya da soyunması için geçen süreler mesaiden sayılır mı?

Mesai kavramı

Uygulamada mesai olarak adlandırılan kavramın doğru kullanımı çalışma süresi olmalıdır. İşçinin fiilen çalıştığı süre olarak adlandırılan çalışma süresi, alacağı ücretin karşılığı olarak yaptığı çalışmayı ifade eder.

Bu sürenin haftalık 45 saatin üzerine çıkması halinde fazla çalışma gündeme gelir ve işçiye ayrıca ücret ödenmesi ya da serbest zaman kullandırılması gerekir: https://iscidunyasi.com/fazla-calisma-nedir-fazla-calisma-ucreti-nasil-hesaplanir/

Ara dinlenmeler

İşyerinde geçirilen her dakikanın mesaiden sayılması mümkün değildir. Örneğin işçiye verilmesi zorunlu olan ara dinlenmeleri ya da bilinen adıyla molalar, yemek saatleri veya çay saatleri mesaiden sayılmaz.

İşçi ara dinlenmesi kullanırken işyerinde bulunsa bile, fiilen çalışmadığı müddetçe bu süreler için ücrete hak kazanamayacaktır: https://iscidunyasi.com/yemek-molasi-calisma-suresinden-sayilir-mi/

Buradan çıkarılacak sonuç şudur ki; işçinin işyerinde bulunması kural olarak onun mutlaka ücret hak ettiği anlamına gelmez ve her bir durumun kendi içinde değerlendirilmesi gerekir.

İşveren, işçilerine servis sağlamak zorunda mı?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

İşçinin yolda geçen süreleri

Tıpkı işçinin giyinme ve soyunma süreleri gibi, çalışanın fiilen görev yapmadığı; ancak evinde de olmadığı bir zaman dilimi de serviste geçen sürelerdir.

Daha önce açıkladığımız üzere, çok istisnai durumlar haricinde işçinin işe gelirken ve işten dönerken serviste geçirdiği süreler çalışma süresinden sayılmamaktadır: https://iscidunyasi.com/serviste-gecen-sure-mesaiden-sayilir-mi/

işçi giyinme süresi

İşçinin işyerinde giyinmesi

Elbette her işçinin işyerinde giyinmesi gerekmez. Yine de birçok işyerinde işçilerin bir üniforma ya da standart bir kıyafet giymesi de mümkündür.

Bu tür işyerlerinde işçiler çoğu zaman işyerine normal kıyafetleriyle gelir ve işe başlamadan önce soyunma odalarında ya da müsait yerlerde kıyafetlerini değiştirir.

Giyinme ve soyunma için harcanan zaman

İşçinin giyinmek ve mesai sonunda da soyunmak için harcayacağı zaman bazen çok kısa sürebileceği gibi bazen da kıyafetin özelliğinden dolayı dikkate değer bir zaman alabilir.

Özellikle işçinin giyinmek için belirli bir odaya gitmesi ve giyinip işe başlaması için geçen sürenin önemli derecede uzun olduğu zamanlarda işçinin aklına şu sorunun gelmesi de normal karşılanmalıdır: İşçinin giyinme süresi mesaiden sayılır mı?

Yargıtay ne diyor?

İş Kanunu’nda doğrudan hüküm bulunmayan hallerde uygulamayı Yargıtay belirlemektedir. Ne İş Kanunu’nda ne de alt mevzuatında işçilerin giyinme ve soyunma sürelerine ilişkin özel bir hüküm olmadığından, bakılması gereken ilk adres Yargıtay olmalıdır.

Fakat ne yazık ki Yargıtay kararları incelendiğinde, buna ilişkin herhangi bir sonuca ulaşılamadığı görülecektir. Böyle olunca ancak ve ancak şahsi kanaatimizi bildirmemiz mümkün olabilir.

Çalışılmış gibi sayılan haller

Evet, İş Kanunu işçinin çalışmadığı halde çalışma süresinden sayılan hallerini tek tek açıklamayı tercih etmiştir. Fakat bu haller içinde giyinme ve soyunma sürelerine dair bir hüküm yoktur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 66’ncı maddesinde sayılan “çalışma süresinden sayılan haller” şunlardır:

  • Madenlerde, taşocaklarında yahut her ne şekilde olursa olsun yeraltında veya su altında çalışılacak işlerde işçilerin kuyulara, dehlizlere veya asıl çalışma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden çıkmaları için gereken süreler.
  • İşçilerin işveren tarafından işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler.
  • İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler.
  • İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler.
  • Çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler.
  • Demiryolları, karayolları ve köprülerin yapılması, korunması ya da onarım ve tadili gibi, işçilerin yerleşim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan işyerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler.

İşçinin giyinme ve soyunma için harcadığı süreler yukarıda sayılmadığına göre, bu sürelerin çalışma süresinden sayılmayacağını mı kabul etmek gerekir? Kanaatimce böyle toptancı bir yaklaşım doğru olmayacaktır.

iş kanunu giyinme süresi mesai

İşçi işyerinde giyinmek zorunda mı?

Sorulması gereken esas soru bu olmalıdır. İşçinin işyerinde giyinmesi ihtiyari bir tercih mi yoksa bir zorunluluk mu?

Eğer işçinin iş kıyafetini evde giyip işe gelmesi mümkünse; fakat işçi bunu tercih etmeyip de işyerinde elbisesini değiştirmeyi tercih ediyorsa, kanaatimce giyinme ve soyunma için harcanan süreler çalışma süresinden sayılmamalıdır.

Ancak işin ve elbisenin niteliği gereği iş kıyafeti mutlaka işyerinde giyilmesi gereken bir kıyafetse, artık işçinin giyinmek ve soyunmak için harcadığı zamanı mesai süresinden saymak gerekir.

SONUÇ

İş Kanunu uygulamasına dair araştırma yapanlar bilir ki; sorulan her sorunun her zaman net bir cevabı olmayabilir. Evet, gönül ister ki merak edilen her konu net olarak açıklansın; fakat iş mevzuatı her konuya değinmediğinden, Yargıtay’ca açıklığa kavuşturulmamış konularda bazen cevap bulunamayabilir.

İşçinin giyinme süresi mesaiden sayılır mı? Bu soru da ancak, şahsi kanaatimizi belirtebileceğimiz sorulardan birisidir.

Yazının ilgili kısımlarında açıkladığımız üzere; işçinin işyerinde giyinmesinin iş sağlığı ve güvenliği ya da benzeri bir sebeple zorunlu olması, işçinin kıyafetini evde giyip de işyerine gelmesinin mümkün olmaması halinde, işçinin işyerinde giyinmek ve soyunmak için geçirdiği süre mesaiden sayılmalıdır.

Fakat işçinin evde iş kıyafetini giyip gelmesi mümkünse ve işçi buna rağmen işyerinde giyiniyorsa, artık bu sürenin çalışma süresinden sayılması beklenmemelidir.

İki örnekle konuyu daha somut hale getirerek yazıya son verebiliriz. İlk örneğimizde işçi madenci olsun ve yer altı madenine girerken giymesi gereken zorunlu teknik kıyafetler olsun. Bu işçinin işyerinde giyinmek için harcadığı süre, çalışma süresinden sayılmalıdır.

İkinci örneğimizde ise işçi market görevlisi olsun ve evde giyebileceği market tişörtünü işyerinde giysin. Bu işçinin işyerinde giyinmek ve soyunmak için harcadığı sürenin ise artık çalışma süresinden sayılmasına gerek yoktur.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.