Kıdem tazminatı alma şartları

Hangi hallerde kıdem tazminatı alınır?

Bu yazının amacı, internette kıdem tazminatına hak kazanma halleri konusunda yazılmış yüzlerce kaynağın genelde yapmayı unuttuğu bir şeyi yapmaktır: İşçinin kıdem tazminatına hak kazandığı durumları tek tek belirlemek. Bunun için sistematik gideceğim ve yazımı 4 ana başlığa ayıracağım. Bunlar; işçinin işten ayrılması, işverenin işçiyi işten çıkarması, işçinin ölmesi ve işçinin emekli olması şeklinde olacak. Böylece sizler de işten ayrılma şeklinize göre ilgili alt başlığı kolayca bulabileceksiniz. Ama önce kıdem tazminatının ne olduğuna bir bakalım.

Bilgilendirme: Kıdem tazminatı ile ilgili her türlü sorunuzu çekinmeden yorum kısmından sorabilirsiniz.

Kıdem tazminatı nedir?

Kıdem tazminatı, bir işyerinde en az 1 yıldır çalışmakta olan işçinin, belirli şartlar oluştuğunda, işten ayrılırken aldığı toplu ödeme tutarıdır. Kıdem tazminatı hesaplanırken işçinin en son ay aldığı ücretin brüt tutarı esas alınır. İşçiye, işyerinde geçirdiği her bir yıl için bir aylık brüt ücreti tutarında ödeme yapılır ve bu ödemeden sadece damga vergisi kesilir.

Kıdem tazminatına hak kazanma hallerini anlatırken, bu halleri dörde ayıracağımı yukarıda yazmıştım. Bu sayede hangi duruma girdiğiniz daha rahat görebilir ve kıdem tazminatı alıp alamayacağınızı kendiniz de bilebilirsiniz.

Kıdem tazminatına hak kazanmada bir yıllık süre

Kıdem tazminatıyla ilgili bütün bu yazılanları okumadan önce kendinize sormanız gereken soru şudur: Kaç yıldır bu işyerinde çalışıyorum? Eğer bu sorunun cevabı 1 yıldan az ise gerisini boş yere okumanıza gerek yok. Çünkü kıdem tazminatına hak kazanmanın ilk ve tek ön şartı, işçinin o işyerinde en az 1 yıldır çalışıyor olmasıdır.

Peki bu 1 yıl’dan ne anlamamız gerekir? Bu konuda şu bilgiler işinize yarayacaktır: Aynı işverenin farklı işyerlerindeki süreleriniz birleştirilir ve işyerinin devredilmiş olması halinde eski ve yeni işverendeki çalışma süreleri toplamı esas alınır.

Kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını ve nedenlerini ayrıntılı olarak okumadan önce aşağıda bulunan kıdem tazminatı şemasını inceleyebilirsiniz. Bu şemadaki okları takip ederek kolayca, kıdem tazminatı alıp alamayacağınızı görebilirsiniz.

Kıdem tazminatına hak kazanma şeması İşçi Dünyası

Ayrıca “kıdem tazminatı alma şartları”nı sözlü ve görüntülü olarak sizlere aktarmaya çalıştığım aşağıdaki videoyu da izleyebilirsiniz.

1- İşçinin işten kendisi ayrılması durumunda kıdem tazminatı

Bu durumu da kendi içinde ikiye ayırmamız gerekir. Bir tanesi işçinin haklı bir nedenle işten ayrılması durumu, ikincisi ise işçinin ortada haklı bir nedeni yokken istifa ederek işten ayrılmasıdır.

a) İşçinin haklı nedenle işten ayrılması durumunda kıdem tazminatı

İşçinin hangi hallerde haklı nedenle iş sözleşmesini derhal feshedebileceği İş Kanununun 24 üncü maddesinde tek tek sayılmıştır. Bu maddede sayılı nedenlerden birine dayanarak iş akdini fesheden işçi, kıdem tazminatına hak kazanır. Peki bu haller nelerdir? Eğer iş sözleşmesini aşağıda sayılı hallerden biri nedeniyle ve 6 iş günü içinde feshetmişseniz kıdem tazminatını alabilirsiniz.

  • İşin niteliğinden kaynaklanan nedenlerle, işin yapılması işçinin sağlığı için veya yaşamı için tehlike oluşturması nedeniyle
  • işçinin sürekli görüştüğü işveren ya da başka bir işçinin bulaşıcı bir hastalığa tutulması ya da yapılan işle bağdaşmayan bir hastalığa tutulması nedeniyle
  • İşçinin, is sözleşmesi yapılırken çalışma şartları, ücret, işin niteliği vb. konularda işveren tarafından yanıltılmış olması nedeniyle
  • İşçinin kendisine ya da bir aile üyesine işverence hakaret edilmesi ya kötü davranışta bulunulması nedeniyle
  • İşverenin işçiye cinsel tacizde bulunması nedeniyle
  • İşverenin işçiyi ya da ailesinden birilerini tehdit etmesi, işçiyi ya da ailesinden birinin suça teşvik etmesi vb. nedenlerle
  • İşverenin işçiye ya da ailesinden birine karşı, hapis gerektiren bir suç işlemiş olması ya da işçi hakkında iftira ve ithamlarda bulunması nedeniyle
  • İşyerinde cinsel tacize uğrayan işçinin bu durumu işverene bildirmesine rağmen, işverenin tedbir almaması nedeniyle
  • İşçinin ücretinin zamanında ve tam olarak ödenmemesi nedeniyle
  • İşçiye, sözleşme ile belirlenmiş olan, çalışma şartlarının uygulanmaması nedeniyle
  • İşyerinde zorlayıcı bir sebeple işin bir haftadan çok durması nedeniyle

b) İşçinin istifa etmesi halinde kıdem tazminatı

Bu durumda işçi kıdem tazminatı alamaz. Bu kadar açık ve nettir. İşçinin ortada haklı bir nedeni yokken işten ayrılmak istemesi durumunda ona kıdem tazminatı kural olarak ödenmez. Ama bu durumun 3 istisnası bulunmaktadır. Aşağıdaki durumlarda, işçi hiçbir haklı gerekçe göstermeksizin istifa etse bile kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır:

2- İşverenin işçiyi işten çıkarması halinde kıdem tazminatı

İşveren işçiyi temelde iki nedenle işten çıkarabilir. Bunlardan bir tanesi işverenin haklı bir nedenle işçiyi işten çıkarması, ikincisi ise ortada haklı bir neden yokken ya da İş Kanununun 17 nci maddesi gereğince işçinin işten çıkarılmasıdır.

a) İşverenin işçiyi haklı bir nedenle işten çıkarması durumunda kıdem tazminatı

kidem tazminati 2016 iscidunyasi

İşverenin hangi hallerde işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebileceği İş Kanununun 25 inci maddesinde tek tek sayılmıştır. 25 inci maddede haklı nedenle fesih halleri 4 ana başlığa bölünmüştür. Bunlar sırasıyla; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık, zorlayıcı sebepler ve işçinin göz altına alınması ya da tutuklanması halleridir.

İşte bu dört ana başlıktan ikincisi yani ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık halleri nedeniyle iş sözleşmesi feshedilen işçi kıdem tazminatı hakkını kaybeder. Diğer nedenlerle iş akdi feshedilirse kıdem tazminatını almaya hak kazanır. O halde aşağıda yazılı hallerden birisi nedeniyle işten çıkarılan işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır:

  • İşçinin kendi hatalarından kaynaklı olarak yakalandığı bir hastalık ya da engellilik hali nedeniyle bir ayda toplam 5 iş gününden fazla ya da ardı ardına 3 iş günü işe gelememesi nedeniyle
  • İşçinin hatasından olup olmadığı dikkate alınmaksızın, tutulduğu bir hastalığının tedavi edilemeyeceğine ve bu hastalık nedeniyle işyerinde çalışmasında sakınca olduğuna ilişkin sağlık kurulu raporu bulunması nedeniyle
  • İşçiyi işyerinde 1 haftadan daha uzun süreyle çalışmaktan alıkoyan mücbir bir sebebin olması nedeniyle
  • İşçinin tutuklanması ya da göz altına alınması durumunda, bu şekilde geçen sürelerin işçinin ihbar / bildirim sürelerini aşması nedeniyle

İşveren işçiyi aşağıdaki haller nedeniyle işten çıkardığında ise, işçi kıdem tazminatı alamayacaktır:

  • Gerekli vasıflara sahip olmadığı halde varmış gibi yaparak, kendisiyle ilgili yanlış bilgiler vererek iş sözleşmesi yapılırken işçinin işvereni aldatmış olması nedeniyle
  • İşçinin işverenin ya da ailesinden birinin hakkında hakaret dolu sözler sarf etmesi ya da iftirada bulunması nedeniyle
  • İşçinin başka bir işçiye cinsel tacizde bulunması nedeniyle
  • İşçinin işverene, işverenin ailesine ya da başka bir işçiye sataşması nedeniyle
  • İşçinin işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde alarak gelmiş olması ya da bu maddeleri işyerinde kullanması nedeniyle
  • İşçinin işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması ya da işverene bağlılık kurallarına uymaması nedeniyle
  • İşçinin işyerinde işlediği bir suçun 7 günden fazla hapis cezası gerektirmesi ve ertelenmemesi nedeniyle
  • İşçinin mazeretsiz ya da izinsiz olarak olarak; arka arkaya 2 iş günü ya da bir ay içinde 2 kez her hangi bir tatilden hemen sonraki iş günü ya da bir ayda toplam 3 iş günü işine gelmemesi nedeniyle
  • İşçinin görevlerini, kendisine hatırlatılmasına rağmen, ısrarla yapmaması nedeniyle
  • İşçinin kendi hatası nedeniyle iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi nedeniyle
  • İşçinin hatası nedeniyle işyerinin malına verdiği zarar miktarının, işçinin bir aylık ücreti tutarını aşması nedeniyle

b) İşverenin işçiyi haklı bir nedeni olmaksızın işten çıkarması durumunda kıdem tazminatı

Bunlar dışında ortada bir neden yokken işçi işten çıkarılırsa, işçiye kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. İş Kanununun 17 nci maddesi gereğince ister gerekçe gösterilerek olsun isterse gerekçe gösterilmeden olsun, işten çıkarılan işçi kıdem tazminatını hak eder.

3- İşçinin ölümü halinde kıdem tazminatı

İşçinin ölmesi halinde, işçinin işyerinde ya da başka yerde ölmüş olması fark etmeden, işçinin yasal mirasçılarına kıdem tazminatı ödemesi yapılması zorunludur. Burada aranan tek şart işçinin o işyerinde 1 yıldır görev yapıyor olması olacaktır.

İşçinin ölmesi halinde, geride kalanların ayrıca hak ettiği ama kıdem tazminatıyla ilgisi olmayan bir başka ödeme olan ölüm tazminatı konusunda bilgi almak isterseniz lütfen tıklayınız.

4- İşçinin emekliye ayrılması halinde kıdem tazminatı

İşçi hem prim günü hem de yaş bakımından emekliliği hak etmişse ve emekli maaşını alarak hayatının geri kalanını idame ettirmeyi düşünüyorsa artık emekli olacak demektir. Bu durumda da işçinin o işyerinde en az 1 yıllık kıdemi varsa, işçiye kıdem tazminatı ödenmelidir.

SONUÇ

Kıdem tazminatı, işçinin emeğinin karşılığıdır. Adeta emeklilik ikramiyesi ya da bazen yeni bir iş kurmak için sermayesidir. Bazı durumlarda çocuğunun üniversite parası, bazen yıllardır hayal edilen bir arabadır.

İşçinin çalıştığı her bir yıl için hak ettiği ve toplam tutarı işçi için önem arz eden bu tazminatı almak işçinin en doğal hakkıdır. Ama işini doğru yapmayan ya da işvereninin eline koz veren işçinin bu hakkını kaybetmesi muhtemeldir.

Kıdem tazminatı hakkının yitirilmemesi için işçi tarafından azami çaba gösterilmesi ve yukarıda belirtilen hallerin iyi öğrenilmesi gerekmektedir.

467 Yorum

  1. Merhaba, 7 yıldır özel bir şirkette çalışıyorum. Annem ve babam başka bir şehirde yaşıyorlar ve babam hasta-bakıma muhtaç. Babamın hastalığını ve bakıma muhtaç olduğunu tedavisi dolasıyla yanıma getirmeyeceğim için benim onların bulunduğu şehre taşınmam gerektiğini gerekçeleriyle Şirketimden kıdem tazminatı talep edebilir miyim? Kabul etmezlerse mahkeme yoluyla dava açsam olumlu sonuç alır mıyım? Teşekkür ederim, iyi günler

  2. İyi günler, öncelikle yardımlarınız için teşekkürler. Bir işçi şubat ayında sgk dan kıdem tazminatına esas yazıyı alıp noter aracılığıyla iş yerine ihtarname gönderiyor ve işi bırakıyor ama işveren bugüne kadar hala çıkışını yapmamakta ve primini ödemektedir. bu işçi kıdem tazminatı hak etmiş sayılır mı?(çıkışı olmadığı için kafamda soru işareti kaldı) teşekkürler, iyi çalışmalar…

    1. Merhaba, öncelikle güzel dilekleriniz için teşekkür ederiz.
      İşçi kıdem tazminatını haketmiş sayılır. İşçi doğru olanı yapmış. Bir an önce işverenin harekete geçmesi gerek (Yasal ödemeler, SGK çıkış vb.)

  3. MERHABALAR, BEN YAKLAŞIK 2 SENE KADAR BİR FİRMADA ÇALIŞTIM ASKERLİK NEDENİ İLE İŞTEN AYRILIP TAZMİNATIMI ALDIM. ASKERLİK DONUSU TEKRAR AYNI ÇALIŞTIĞIM YERE BENİ İŞE ALMALARI İÇİN GİTTİM LAKIN ALMADILAR, BU DURUMDA TEKRAR BIR TAZMİNAT AÇMA HAKKIM VARMIŞ SANIRIM NASIL BİR YOL İZLEMEM GEREKİYOR TAZMİNAT DİLEKÇESİNE NE YAZMAM GEREKİYOR YARDIMCI OLURSANIZ SEVİNİRM KOLAY GELSİN

  4. öncelikle merhaba iyi günler…
    26 aydir izmir Tüpraş rafinerisinde bir taşeron firmada görev yapmaktayim ihale usulu calisan bir firma ve 3 yil once 1+1+1 seklinde devam etmekte. 1 yildir maaslari odeme konusunda aksakliklar yasandi bankaya 1000tl para yatirip maas aciklamasi girmek gibi ve maasin diger geri kalan kismini elden vermeleri gibi mesai ucretlerini elden veriyorlardi haftalik 45 saati gecirip mesai ucreti verilmiyordu agi verilmiyordu bir de simdi ben daha iyi şartlarda bir is buldum ve cikarken tazminatimi istedim bana sen kendin ciktigin icin tazminat veremeyiz dediler sizce hakkim olan kidem tazminatimi alabilirmiyim alamazmiyim simdiden tesekkur ederim

    1. Mehmet bey, aslında işten ayrılırken ihtarname çekerek ve çıkış gerekçenizi de belirterek ayrılmalıydınız. Yine de geç değil. Dava açar ve yukarıda bahsettiğiniz durumları mahkemede ispat edebilirseniz, haklarınızı yine de alabilirsiniz.

  5. Merhabalar,3 yıldır çalıştığım kurumdan evlilik sebebi ile ayrılacağım ve kıdem tazminatımı almak istiyorum.Ancak evlenince farklı bir ile gideceğim için herhangi bir kurumda hemen çalışmaya başlamam da bir sakınca söz konusu mudur?

    1. Merhaba,
      evlendikten sonra bir yıl içinde kıdem tazminatı alarak işten ayrılan kadın işçinin, tekrar çalışmaya başlamasının çalışma hak ve özgürlükleri kapsamında olduğu kabul edilmiştir. Yine de usül gereği kısa bir ara vermekte fayda olacaktır. (Ertesi hafta gidip işe başlamamak gibi…)

  6. mrb ben ozel sektorde 3.5 yıldır calısıyorum sımdı polıslıgı kazandım ısten ayrılacagım kıdem tazmınatı hakkım varmı alabılırmıyım

    1. Kıdem tazminatını hakedecek bir hususu bulunmamaktadır. İşverenle anlaşmanıza bağlıdır

  7. calısmış oldugum firmada 23.04.2012 sigorta baslangıcım oldu ve 23.04.2017 6 senem doluyor suan primim 4587 gun fakat calısmıs oldugum iş yerinde almıs oldugum maas yetersizliginden dolayı gecinemiyorum 3 vardıya seklinde calısıyoruz fakat eleman yok diye 1.5 senedir gunduz vardıyaında calısmadım devamlı 16/24 ve 24/08 vardıyalarında calısıyorum yanı bu vardıyalar bildigim kadarla gece vardıyaları olarak geciyor simdi calısmıs oldudum firmadan kendi istedimle ayrılmak istiyorum maasımın yetmedigi için ve devamlı 2ve 3 uncu vardıyalarda calısıp gunduz calısmadıgım için işten ayrılsam cıkıs tazmınat herhangi bir şey alabilirmiyim

    1. .Fatih bey maaşınızın yetmemesi bir haklı fesih nedeni değildir. Ancak vardiyalarınızın değiştirilmemesi sizin için bir haklı fesih nedeni olabilir. Bu kadar priminiz olduğuna göre ilk sigortalılık tarihiniz 08.09.1999 tarihinden önceyse 15 yıl ve 3600 günden de faydalanabileceğinizi hatırlatmak isterim.

  8. Merhaba. Kamuda kadrolu işçi olarak 17 yıldır çalışıyorum. Mecut kanunlara göre kıdem tazminatımı alıp çalışmaya devam etmemin bir yolu var mıdır?
    Teşekkür eder iyi çalışmlar dilerim.

  9. Merhabalar,

    Bir arkadaşım çalıştığımız şirketten ayrılıyor kendisi 15 yıldır burada çalışıyor ve karşılıklı anlaşma ile ayrılıyor. Çıkış işlemi yapılmıcak ama Tazminatı alıyor bir iş yerinde 10 yıldan fazla sigortalı olursan kendi isteğin ile çıksanda tazminatını alabiliyorsun sanırım.. Benim sorum şu.

    Bu arkadaş buradan ayrıldıktan sonra bizim bulunduğumuz sektörde rakip firmalara gidip çalışabilir mi? Benim bildiğim kadarıyla 2 yıl aynı sektörde çalışamaz diye bir yazı görmüştüm ama şuan bulamıyorum. Böyle bir kanun maddesi varmı? Yardımcı olabilir misiniz?

    1. Merhaba,
      konu spesifik bir konu.
      Öncelikle
      bir iş yerinde 10 yıldan fazla sigortalı olursan kendi isteğin ile çıksanda tazminatını alabiliyorsun sanırım..
      Böyle bir şey mümkün değildir, SGK şartlarına yaş ve prim günü dikkate alınır ve hesaplanır. Yanlışlık olmasın…

      İkinci sorunuz ise işverenin koyabileceği bir rekabet yasağı konusudur. Bu mümkündür ama bazı şartları ve kuralları mevcut. İş sözleşmesine bakılması gereklidir.

  10. 15 yıldır aynı iş yerinde çalışmakta idim işyeri ekonomik kriz yüzünden işime son verdi iş kura işsizlik ödeneği için müracaat ettim fakat çalışmış olduğum işyerinin son 2 ay pirim yatırmadığından dolayı ödenek almaya hak kazanamadığımı söylediler mağduriyetimin giderilmesi için ne yapabilirim

    1. Ekonomik kriz yüzünden işçi çıkarmak öyle basit ve kolay bir husus değildir. Bazı işyerleri bu şekilde işin kolayına kaçmaktadır maalesef. BURADAKİ yazıda yararlı bilgiler bulunmakla birlikte işvereninize noter aracılığı ile haklarınızın ödenmesini talep eden bir ihtar çekip en azından kendisini temerrüte düşürün. Akabinde dava açma yolunu izlersiniz.

  11. devlet hastanesınde ıhale ıle hızmet alımı yapan ozel bır fırmada 6 yıldır kesıntısız olrak her yıl belırlı surelı sozlesme yaparak aynı gorevde ve aynı fırmada gorev yaptım ıhaleye gore her yıl anlaşarak belırlı maas artısları ıle sozlesme ımzaladım . Bu ay sonu itibari ıle firma ile olan sozlesmemız son bulacak. yenı ıhale surecı onumuzdekı ayın bırı ıtıbarı ıle baslayacak.fırma bızım maaş artışı talebımızı olumsuz yanıt verdı. biz isten ayrılmak ıstememıze ragmen firma bızden yazılı-sozlu bır ayrılıs tarıhı vermemızı ıstıyor . fakat fırma bızı ısten cıkaracagını belırten herhangı resmı bı yazıda vermıyor.. bu durumda yasal haklarımız neler. kıdem ihbar tazminatı alabilir miyiz?
    Bu firma bizle baştan beri belirli sözleşme yaptı. Ama 6 yıla yakın kesintisiz aynı firmada çalıştık. Bu firmanın belirsiz sözleşme yaptığına dair bir gösterge de olmuyor mu? Yardımlarınızı acil bekliyoruz. 2 gün içinde karar vermemiz gerekiyor sözleşmemiz bitiyor

    1. Ücrete zam yapıp yapmamak özel sektörde işçi ve işveren arasındaki ilişkiyle bütündür. Yani, patron illa zam yapmak zorunda değildir.
      Burada kıstas; belirlenen asgari ücretin altında olup olmamasıdır.
      Belirli süreli sözleşme ard arda 2’den fazla yenilendiği takdirde zincirleme sözleşme olur ve tabiki de ilk sözleşme tarihinden itibaren Belirsiz Süreli Sözleşme’ye döner. Bu konuda haklısınız.
      Yapabileceğiniz, istifa etmemek, yeni sözleşme tarihinden itibaren en geç 6 gün içinde, daha önceden münavebeli olarak ücret zammı uygulandığı fakat bu son sözleşmede zam olmamasından dolayı mevcut şartları kabul etmediğinizi yazılı olarak beyan edip tüm yasal haklarınızı (Kıdem-İhbar) talep edip iş akdinizi feshetmeyi talep edebilirsiniz. Diğer bir anlatımla; işverenle anlaşma yoluna gitmeyi deneyebilirsiniz sulh olarak.
      Olumsuz yanıt aldığınızda ise sözleşme bitim tarihinden itibaren noter kanalı ile fesih yetkinizi kullandığınızı işverene bildiren bir ihtarname çekerek İş Mahkemesine dava açarsınız. Kazanıp kazanmayacağınız hususunda takdir mahkemenin olacaktır.
      İyi günler.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir