Kıdem tazminatı alma şartları

Hangi hallerde kıdem tazminatı alınır?

Bu yazının amacı, internette kıdem tazminatına hak kazanma halleri konusunda yazılmış yüzlerce kaynağın genelde yapmayı unuttuğu bir şeyi yapmaktır: İşçinin kıdem tazminatına hak kazandığı durumları tek tek belirlemek. Bunun için sistematik gideceğim ve yazımı 4 ana başlığa ayıracağım. Bunlar; işçinin işten ayrılması, işverenin işçiyi işten çıkarması, işçinin ölmesi ve işçinin emekli olması şeklinde olacak. Böylece sizler de işten ayrılma şeklinize göre ilgili alt başlığı kolayca bulabileceksiniz. Ama önce kıdem tazminatının ne olduğuna bir bakalım.

Reklam

Bilgilendirme: Kıdem tazminatı ile ilgili her türlü sorunuzu çekinmeden yorum kısmından sorabilirsiniz.

Kıdem tazminatı nedir?

Kıdem tazminatı, bir işyerinde en az 1 yıldır çalışmakta olan işçinin, belirli şartlar oluştuğunda, işten ayrılırken aldığı toplu ödeme tutarıdır. Kıdem tazminatı hesaplanırken işçinin en son ay aldığı ücretin brüt tutarı esas alınır. İşçiye, işyerinde geçirdiği her bir yıl için bir aylık brüt ücreti tutarında ödeme yapılır ve bu ödemeden sadece damga vergisi kesilir.

Kıdem tazminatına hak kazanma hallerini anlatırken, bu halleri dörde ayıracağımı yukarıda yazmıştım. Bu sayede hangi duruma girdiğiniz daha rahat görebilir ve kıdem tazminatı alıp alamayacağınızı kendiniz de bilebilirsiniz.

Kıdem tazminatına hak kazanmada bir yıllık süre

Kıdem tazminatıyla ilgili bütün bu yazılanları okumadan önce kendinize sormanız gereken soru şudur: Kaç yıldır bu işyerinde çalışıyorum? Eğer bu sorunun cevabı 1 yıldan az ise gerisini boş yere okumanıza gerek yok. Çünkü kıdem tazminatına hak kazanmanın ilk ve tek ön şartı, işçinin o işyerinde en az 1 yıldır çalışıyor olmasıdır.

Peki bu 1 yıl’dan ne anlamamız gerekir? Bu konuda şu bilgiler işinize yarayacaktır: Aynı işverenin farklı işyerlerindeki süreleriniz birleştirilir ve işyerinin devredilmiş olması halinde eski ve yeni işverendeki çalışma süreleri toplamı esas alınır.

Kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını ve nedenlerini ayrıntılı olarak okumadan önce aşağıda bulunan kıdem tazminatı şemasını inceleyebilirsiniz. Bu şemadaki okları takip ederek kolayca, kıdem tazminatı alıp alamayacağınızı görebilirsiniz.

Kıdem tazminatına hak kazanma şeması İşçi Dünyası

Ayrıca “kıdem tazminatı alma şartları”nı sözlü ve görüntülü olarak sizlere aktarmaya çalıştığım aşağıdaki videoyu da izleyebilirsiniz.

1- İşçinin işten kendisi ayrılması durumunda kıdem tazminatı

Bu durumu da kendi içinde ikiye ayırmamız gerekir. Bir tanesi işçinin haklı bir nedenle işten ayrılması durumu, ikincisi ise işçinin ortada haklı bir nedeni yokken istifa ederek işten ayrılmasıdır.

a) İşçinin haklı nedenle işten ayrılması durumunda kıdem tazminatı

İşçinin hangi hallerde haklı nedenle iş sözleşmesini derhal feshedebileceği İş Kanununun 24 üncü maddesinde tek tek sayılmıştır. Bu maddede sayılı nedenlerden birine dayanarak iş akdini fesheden işçi, kıdem tazminatına hak kazanır. Peki bu haller nelerdir? Eğer iş sözleşmesini aşağıda sayılı hallerden biri nedeniyle ve 6 iş günü içinde feshetmişseniz kıdem tazminatını alabilirsiniz.

  • İşin niteliğinden kaynaklanan nedenlerle, işin yapılması işçinin sağlığı için veya yaşamı için tehlike oluşturması nedeniyle
  • işçinin sürekli görüştüğü işveren ya da başka bir işçinin bulaşıcı bir hastalığa tutulması ya da yapılan işle bağdaşmayan bir hastalığa tutulması nedeniyle
  • İşçinin, is sözleşmesi yapılırken çalışma şartları, ücret, işin niteliği vb. konularda işveren tarafından yanıltılmış olması nedeniyle
  • İşçinin kendisine ya da bir aile üyesine işverence hakaret edilmesi ya kötü davranışta bulunulması nedeniyle
  • İşverenin işçiye cinsel tacizde bulunması nedeniyle
  • İşverenin işçiyi ya da ailesinden birilerini tehdit etmesi, işçiyi ya da ailesinden birinin suça teşvik etmesi vb. nedenlerle
  • İşverenin işçiye ya da ailesinden birine karşı, hapis gerektiren bir suç işlemiş olması ya da işçi hakkında iftira ve ithamlarda bulunması nedeniyle
  • İşyerinde cinsel tacize uğrayan işçinin bu durumu işverene bildirmesine rağmen, işverenin tedbir almaması nedeniyle
  • İşçinin ücretinin zamanında ve tam olarak ödenmemesi nedeniyle
  • İşçiye, sözleşme ile belirlenmiş olan, çalışma şartlarının uygulanmaması nedeniyle
  • İşyerinde zorlayıcı bir sebeple işin bir haftadan çok durması nedeniyle

b) İşçinin istifa etmesi halinde kıdem tazminatı

Bu durumda işçi kıdem tazminatı alamaz. Bu kadar açık ve nettir. İşçinin ortada haklı bir nedeni yokken işten ayrılmak istemesi durumunda ona kıdem tazminatı kural olarak ödenmez. Ama bu durumun 3 istisnası bulunmaktadır. Aşağıdaki durumlarda, işçi hiçbir haklı gerekçe göstermeksizin istifa etse bile kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır:

2- İşverenin işçiyi işten çıkarması halinde kıdem tazminatı

İşveren işçiyi temelde iki nedenle işten çıkarabilir. Bunlardan bir tanesi işverenin haklı bir nedenle işçiyi işten çıkarması, ikincisi ise ortada haklı bir neden yokken ya da İş Kanununun 17 nci maddesi gereğince işçinin işten çıkarılmasıdır.

a) İşverenin işçiyi haklı bir nedenle işten çıkarması durumunda kıdem tazminatı

kidem tazminati 2016 iscidunyasi

İşverenin hangi hallerde işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebileceği İş Kanununun 25 inci maddesinde tek tek sayılmıştır. 25 inci maddede haklı nedenle fesih halleri 4 ana başlığa bölünmüştür. Bunlar sırasıyla; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık, zorlayıcı sebepler ve işçinin göz altına alınması ya da tutuklanması halleridir.

İşte bu dört ana başlıktan ikincisi yani ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık halleri nedeniyle iş sözleşmesi feshedilen işçi kıdem tazminatı hakkını kaybeder. Diğer nedenlerle iş akdi feshedilirse kıdem tazminatını almaya hak kazanır. O halde aşağıda yazılı hallerden birisi nedeniyle işten çıkarılan işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır:

  • İşçinin kendi hatalarından kaynaklı olarak yakalandığı bir hastalık ya da engellilik hali nedeniyle bir ayda toplam 5 iş gününden fazla ya da ardı ardına 3 iş günü işe gelememesi nedeniyle
  • İşçinin hatasından olup olmadığı dikkate alınmaksızın, tutulduğu bir hastalığının tedavi edilemeyeceğine ve bu hastalık nedeniyle işyerinde çalışmasında sakınca olduğuna ilişkin sağlık kurulu raporu bulunması nedeniyle
  • İşçiyi işyerinde 1 haftadan daha uzun süreyle çalışmaktan alıkoyan mücbir bir sebebin olması nedeniyle
  • İşçinin tutuklanması ya da göz altına alınması durumunda, bu şekilde geçen sürelerin işçinin ihbar / bildirim sürelerini aşması nedeniyle

İşveren işçiyi aşağıdaki haller nedeniyle işten çıkardığında ise, işçi kıdem tazminatı alamayacaktır:

  • Gerekli vasıflara sahip olmadığı halde varmış gibi yaparak, kendisiyle ilgili yanlış bilgiler vererek iş sözleşmesi yapılırken işçinin işvereni aldatmış olması nedeniyle
  • İşçinin işverenin ya da ailesinden birinin hakkında hakaret dolu sözler sarf etmesi ya da iftirada bulunması nedeniyle
  • İşçinin başka bir işçiye cinsel tacizde bulunması nedeniyle
  • İşçinin işverene, işverenin ailesine ya da başka bir işçiye sataşması nedeniyle
  • İşçinin işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde alarak gelmiş olması ya da bu maddeleri işyerinde kullanması nedeniyle
  • İşçinin işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması ya da işverene bağlılık kurallarına uymaması nedeniyle
  • İşçinin işyerinde işlediği bir suçun 7 günden fazla hapis cezası gerektirmesi ve ertelenmemesi nedeniyle
  • İşçinin mazeretsiz ya da izinsiz olarak olarak; arka arkaya 2 iş günü ya da bir ay içinde 2 kez her hangi bir tatilden hemen sonraki iş günü ya da bir ayda toplam 3 iş günü işine gelmemesi nedeniyle
  • İşçinin görevlerini, kendisine hatırlatılmasına rağmen, ısrarla yapmaması nedeniyle
  • İşçinin kendi hatası nedeniyle iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi nedeniyle
  • İşçinin hatası nedeniyle işyerinin malına verdiği zarar miktarının, işçinin bir aylık ücreti tutarını aşması nedeniyle

b) İşverenin işçiyi haklı bir nedeni olmaksızın işten çıkarması durumunda kıdem tazminatı

Bunlar dışında ortada bir neden yokken işçi işten çıkarılırsa, işçiye kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. İş Kanununun 17 nci maddesi gereğince ister gerekçe gösterilerek olsun isterse gerekçe gösterilmeden olsun, işten çıkarılan işçi kıdem tazminatını hak eder.

3- İşçinin ölümü halinde kıdem tazminatı

İşçinin ölmesi halinde, işçinin işyerinde ya da başka yerde ölmüş olması fark etmeden, işçinin yasal mirasçılarına kıdem tazminatı ödemesi yapılması zorunludur. Burada aranan tek şart işçinin o işyerinde 1 yıldır görev yapıyor olması olacaktır.

İşçinin ölmesi halinde, geride kalanların ayrıca hak ettiği ama kıdem tazminatıyla ilgisi olmayan bir başka ödeme olan ölüm tazminatı konusunda bilgi almak isterseniz lütfen tıklayınız.

4- İşçinin emekliye ayrılması halinde kıdem tazminatı

İşçi hem prim günü hem de yaş bakımından emekliliği hak etmişse ve emekli maaşını alarak hayatının geri kalanını idame ettirmeyi düşünüyorsa artık emekli olacak demektir. Bu durumda da işçinin o işyerinde en az 1 yıllık kıdemi varsa, işçiye kıdem tazminatı ödenmelidir.

SONUÇ

Kıdem tazminatı, işçinin emeğinin karşılığıdır. Adeta emeklilik ikramiyesi ya da bazen yeni bir iş kurmak için sermayesidir. Bazı durumlarda çocuğunun üniversite parası, bazen yıllardır hayal edilen bir arabadır.

İşçinin çalıştığı her bir yıl için hak ettiği ve toplam tutarı işçi için önem arz eden bu tazminatı almak işçinin en doğal hakkıdır. Ama işini doğru yapmayan ya da işvereninin eline koz veren işçinin bu hakkını kaybetmesi muhtemeldir.

Kıdem tazminatı hakkının yitirilmemesi için işçi tarafından azami çaba gösterilmesi ve yukarıda belirtilen hallerin iyi öğrenilmesi gerekmektedir.

Reklam
, ,
İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

576 Yorum

  1. İyi günler. Daha önce 4 aylık iş sözleşmeleri ile ve her sözleşme suremi tamamlayarak gemilerde çalıştım. Geriye dönük 10 yıllık süreçte 3 sözleşme tamamlayarak aynı şirkette en az 1 yıl calismisligim var, fakat farklı zamanlarda sözleşme yenileyerek olması kıdem tazminatı hak etmeme engel olur mu? Teşekkürler

    1. Gürol bey,toplam süreniz 1 yılı aşıyorsa kıdem tazminatı hakkınız var demektir.

  2. Merhaba ben güvenlik görevlisi olarak çalışıyordum yeni çıkan yasayla kartım iptal oldu on beş aydır çalışıyordum beni 22ci madde den çıkardılar bir yıllık izin hakkım bir yıllık kıdem tazminatı ve işsizlik parası alamadım ne yapmalıyım kart iptal olmasaydı diyolar

    1. Gökhan bey 22nci maddeden çıkarıldıysanız kıdem tazminatınızın ödenmesi gerekirdi ve işsizlik maaşı da alabilirdiniz. İşveren farklı bir SGK çıkış kodu bildirmiş olabilir. İşverene bu konuyu sormanızı tavsiye ederim.

  3. Ben özel bir hastanede calisiyorum. Ailemin tek çocuğuyum. 2018 yılında 10 yıllık calisan olacağim. 10 aylık bir bebeğim var. Bebeğime annem bakıyordu. Şimdi Annem de ameliyat olacak. Anneme de bebegimede benden başka bakıcak kimsem yok.Babamda 70 yaşinda fizik tedavi ye gidiyor. Egilip kalkamıyor dizlerinden. Bu durumda işten ayrılıp kıdem tazminatımı alma hakkim var mi?yada iş veren budurumu anlattiğimda bana kidem tazminatimi verir mi?

  4. Merhabalar ben 14 aydır calışıyorum ama bu 14 ayın 2.5 ayı gecirdigim kazadan dolayı raporluydum tazminat alabilirmiyimm

    1. İşçinin raporlu olduğu sürelerin kıdem tazminatına esas kıdeme dahil olması gerektiğini düşünüyorum. Ama aksini iddia edenler de var. Açıkçası, bu konu iş mevzuatında net olarak düzenlenmemiştir.

  5. Bizim işyerinde 10 senedir çalışan bir bayan 3600 ü dolmadığı ve kendi isteğiyle işten ayrıldığı halde tazminatını aldı. Soranlarada 2 yaşında bakıma muhtaç bebeğim olduğundan kıdem tazminatını alarak çıkma hakkına sahibim diyor. Soruyorum böyle bir madde varmı?

    1. Merhaba. Böyle bir madde yoktur. Ama işveren takdir ederse, ödemesinin önünde bir engel de yoktur.

  6. 04.06.2017-31.12.2017 tarihleri arası çalıştıgım firmadan askerlik dolayısıyla işten ayrılırsam bir tazminat hak ede bilir miyim

  7. selamlar üstad,
    1 yılın altında çalışması olan ve iş bitimi nedeniyle çıkışlarda (18 kodlu) bu kişiler tazminat (ihbar ve kıdem) hak ederler mi? NOT: iş bitimi çıkış ama 1 yılın altında çalışma vardır.***
    teşekkürler…

    1. Merhaba. Kıdem tazminatı elbette hak edilmez. İş belirli süreli ise, ihbar tazminatı da gündeme gelmeyecektir. Değilse, ihbar süresi kullandırılması gerekir.

  8. 10.03.2010 yılında asgari ücretli bir işe girdim.işyerinde bir kez iş kazası geçirdim.5 gün işgöremezlik raporu aldım.iş kazasından bir yıl sonra 26.08.2014 yılında başka bir işe girmek için istifa ettim.Bu durumda geçmişe dönük herhangi bir tazminat hakkım var mı?

  9. Merhaba,kidem tazminati ile ilgili,,,
    Ben 5 yıldır kurumsal bir şirkette çalışmaktayim. Askerlik nedeni ile işyerimden ayrilicam. Sevk yerim ve tarihi belli oldu kasim celbi 2.grup
    13 aralikta askerim.Kasim ayini tamamlayıp cikiyim diyordum, Fakat sülüs 2 aralikta cikacak diyorlar. 2 aralikta ciktigim zaman kasim maaşimi baz alinir tazminat için.?

    1. Evet, 2 aralıkta işten ayrılırsanız, aralık maaşınız ne kadarsa, o rakam üzerinden kıdem tazminatının hesaplanması gerekir.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.