Kıdem tazminatı alma şartları

Hangi hallerde kıdem tazminatı alınır?

Bu yazının amacı, internette kıdem tazminatına hak kazanma halleri konusunda yazılmış yüzlerce kaynağın genelde yapmayı unuttuğu bir şeyi yapmaktır: İşçinin kıdem tazminatına hak kazandığı durumları tek tek belirlemek. Bunun için sistematik gideceğim ve yazımı 4 ana başlığa ayıracağım. Bunlar; işçinin işten ayrılması, işverenin işçiyi işten çıkarması, işçinin ölmesi ve işçinin emekli olması şeklinde olacak. Böylece sizler de işten ayrılma şeklinize göre ilgili alt başlığı kolayca bulabileceksiniz. Ama önce kıdem tazminatının ne olduğuna bir bakalım.

Bilgilendirme: Kıdem tazminatı ile ilgili her türlü sorunuzu çekinmeden yorum kısmından sorabilirsiniz.

Kıdem tazminatı nedir?

Kıdem tazminatı, bir işyerinde en az 1 yıldır çalışmakta olan işçinin, belirli şartlar oluştuğunda, işten ayrılırken aldığı toplu ödeme tutarıdır. Kıdem tazminatı hesaplanırken işçinin en son ay aldığı ücretin brüt tutarı esas alınır. İşçiye, işyerinde geçirdiği her bir yıl için bir aylık brüt ücreti tutarında ödeme yapılır ve bu ödemeden sadece damga vergisi kesilir.

Kıdem tazminatına hak kazanma hallerini anlatırken, bu halleri dörde ayıracağımı yukarıda yazmıştım. Bu sayede hangi duruma girdiğiniz daha rahat görebilir ve kıdem tazminatı alıp alamayacağınızı kendiniz de bilebilirsiniz.

Kıdem tazminatına hak kazanmada bir yıllık süre

Kıdem tazminatıyla ilgili bütün bu yazılanları okumadan önce kendinize sormanız gereken soru şudur: Kaç yıldır bu işyerinde çalışıyorum? Eğer bu sorunun cevabı 1 yıldan az ise gerisini boş yere okumanıza gerek yok. Çünkü kıdem tazminatına hak kazanmanın ilk ve tek ön şartı, işçinin o işyerinde en az 1 yıldır çalışıyor olmasıdır.

Peki bu 1 yıl’dan ne anlamamız gerekir? Bu konuda şu bilgiler işinize yarayacaktır: Aynı işverenin farklı işyerlerindeki süreleriniz birleştirilir ve işyerinin devredilmiş olması halinde eski ve yeni işverendeki çalışma süreleri toplamı esas alınır.

Kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını ve nedenlerini ayrıntılı olarak okumadan önce aşağıda bulunan kıdem tazminatı şemasını inceleyebilirsiniz. Bu şemadaki okları takip ederek kolayca, kıdem tazminatı alıp alamayacağınızı görebilirsiniz.

Kıdem tazminatına hak kazanma şeması İşçi Dünyası

Ayrıca “kıdem tazminatı alma şartları”nı sözlü ve görüntülü olarak sizlere aktarmaya çalıştığım aşağıdaki videoyu da izleyebilirsiniz.

1- İşçinin işten kendisi ayrılması durumunda kıdem tazminatı

Bu durumu da kendi içinde ikiye ayırmamız gerekir. Bir tanesi işçinin haklı bir nedenle işten ayrılması durumu, ikincisi ise işçinin ortada haklı bir nedeni yokken istifa ederek işten ayrılmasıdır.

a) İşçinin haklı nedenle işten ayrılması durumunda kıdem tazminatı

İşçinin hangi hallerde haklı nedenle iş sözleşmesini derhal feshedebileceği İş Kanununun 24 üncü maddesinde tek tek sayılmıştır. Bu maddede sayılı nedenlerden birine dayanarak iş akdini fesheden işçi, kıdem tazminatına hak kazanır. Peki bu haller nelerdir? Eğer iş sözleşmesini aşağıda sayılı hallerden biri nedeniyle ve 6 iş günü içinde feshetmişseniz kıdem tazminatını alabilirsiniz.

  • İşin niteliğinden kaynaklanan nedenlerle, işin yapılması işçinin sağlığı için veya yaşamı için tehlike oluşturması nedeniyle
  • işçinin sürekli görüştüğü işveren ya da başka bir işçinin bulaşıcı bir hastalığa tutulması ya da yapılan işle bağdaşmayan bir hastalığa tutulması nedeniyle
  • İşçinin, is sözleşmesi yapılırken çalışma şartları, ücret, işin niteliği vb. konularda işveren tarafından yanıltılmış olması nedeniyle
  • İşçinin kendisine ya da bir aile üyesine işverence hakaret edilmesi ya kötü davranışta bulunulması nedeniyle
  • İşverenin işçiye cinsel tacizde bulunması nedeniyle
  • İşverenin işçiyi ya da ailesinden birilerini tehdit etmesi, işçiyi ya da ailesinden birinin suça teşvik etmesi vb. nedenlerle
  • İşverenin işçiye ya da ailesinden birine karşı, hapis gerektiren bir suç işlemiş olması ya da işçi hakkında iftira ve ithamlarda bulunması nedeniyle
  • İşyerinde cinsel tacize uğrayan işçinin bu durumu işverene bildirmesine rağmen, işverenin tedbir almaması nedeniyle
  • İşçinin ücretinin zamanında ve tam olarak ödenmemesi nedeniyle
  • İşçiye, sözleşme ile belirlenmiş olan, çalışma şartlarının uygulanmaması nedeniyle
  • İşyerinde zorlayıcı bir sebeple işin bir haftadan çok durması nedeniyle

b) İşçinin istifa etmesi halinde kıdem tazminatı

Bu durumda işçi kıdem tazminatı alamaz. Bu kadar açık ve nettir. İşçinin ortada haklı bir nedeni yokken işten ayrılmak istemesi durumunda ona kıdem tazminatı kural olarak ödenmez. Ama bu durumun 3 istisnası bulunmaktadır. Aşağıdaki durumlarda, işçi hiçbir haklı gerekçe göstermeksizin istifa etse bile kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır:

2- İşverenin işçiyi işten çıkarması halinde kıdem tazminatı

İşveren işçiyi temelde iki nedenle işten çıkarabilir. Bunlardan bir tanesi işverenin haklı bir nedenle işçiyi işten çıkarması, ikincisi ise ortada haklı bir neden yokken ya da İş Kanununun 17 nci maddesi gereğince işçinin işten çıkarılmasıdır.

a) İşverenin işçiyi haklı bir nedenle işten çıkarması durumunda kıdem tazminatı

kidem tazminati 2016 iscidunyasi

İşverenin hangi hallerde işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebileceği İş Kanununun 25 inci maddesinde tek tek sayılmıştır. 25 inci maddede haklı nedenle fesih halleri 4 ana başlığa bölünmüştür. Bunlar sırasıyla; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık, zorlayıcı sebepler ve işçinin göz altına alınması ya da tutuklanması halleridir.

İşte bu dört ana başlıktan ikincisi yani ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık halleri nedeniyle iş sözleşmesi feshedilen işçi kıdem tazminatı hakkını kaybeder. Diğer nedenlerle iş akdi feshedilirse kıdem tazminatını almaya hak kazanır. O halde aşağıda yazılı hallerden birisi nedeniyle işten çıkarılan işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır:

  • İşçinin kendi hatalarından kaynaklı olarak yakalandığı bir hastalık ya da engellilik hali nedeniyle bir ayda toplam 5 iş gününden fazla ya da ardı ardına 3 iş günü işe gelememesi nedeniyle
  • İşçinin hatasından olup olmadığı dikkate alınmaksızın, tutulduğu bir hastalığının tedavi edilemeyeceğine ve bu hastalık nedeniyle işyerinde çalışmasında sakınca olduğuna ilişkin sağlık kurulu raporu bulunması nedeniyle
  • İşçiyi işyerinde 1 haftadan daha uzun süreyle çalışmaktan alıkoyan mücbir bir sebebin olması nedeniyle
  • İşçinin tutuklanması ya da göz altına alınması durumunda, bu şekilde geçen sürelerin işçinin ihbar / bildirim sürelerini aşması nedeniyle

İşveren işçiyi aşağıdaki haller nedeniyle işten çıkardığında ise, işçi kıdem tazminatı alamayacaktır:

  • Gerekli vasıflara sahip olmadığı halde varmış gibi yaparak, kendisiyle ilgili yanlış bilgiler vererek iş sözleşmesi yapılırken işçinin işvereni aldatmış olması nedeniyle
  • İşçinin işverenin ya da ailesinden birinin hakkında hakaret dolu sözler sarf etmesi ya da iftirada bulunması nedeniyle
  • İşçinin başka bir işçiye cinsel tacizde bulunması nedeniyle
  • İşçinin işverene, işverenin ailesine ya da başka bir işçiye sataşması nedeniyle
  • İşçinin işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde alarak gelmiş olması ya da bu maddeleri işyerinde kullanması nedeniyle
  • İşçinin işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması ya da işverene bağlılık kurallarına uymaması nedeniyle
  • İşçinin işyerinde işlediği bir suçun 7 günden fazla hapis cezası gerektirmesi ve ertelenmemesi nedeniyle
  • İşçinin mazeretsiz ya da izinsiz olarak olarak; arka arkaya 2 iş günü ya da bir ay içinde 2 kez her hangi bir tatilden hemen sonraki iş günü ya da bir ayda toplam 3 iş günü işine gelmemesi nedeniyle
  • İşçinin görevlerini, kendisine hatırlatılmasına rağmen, ısrarla yapmaması nedeniyle
  • İşçinin kendi hatası nedeniyle iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi nedeniyle
  • İşçinin hatası nedeniyle işyerinin malına verdiği zarar miktarının, işçinin bir aylık ücreti tutarını aşması nedeniyle

b) İşverenin işçiyi haklı bir nedeni olmaksızın işten çıkarması durumunda kıdem tazminatı

Bunlar dışında ortada bir neden yokken işçi işten çıkarılırsa, işçiye kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. İş Kanununun 17 nci maddesi gereğince ister gerekçe gösterilerek olsun isterse gerekçe gösterilmeden olsun, işten çıkarılan işçi kıdem tazminatını hak eder.

3- İşçinin ölümü halinde kıdem tazminatı

İşçinin ölmesi halinde, işçinin işyerinde ya da başka yerde ölmüş olması fark etmeden, işçinin yasal mirasçılarına kıdem tazminatı ödemesi yapılması zorunludur. Burada aranan tek şart işçinin o işyerinde 1 yıldır görev yapıyor olması olacaktır.

İşçinin ölmesi halinde, geride kalanların ayrıca hak ettiği ama kıdem tazminatıyla ilgisi olmayan bir başka ödeme olan ölüm tazminatı konusunda bilgi almak isterseniz lütfen tıklayınız.

4- İşçinin emekliye ayrılması halinde kıdem tazminatı

İşçi hem prim günü hem de yaş bakımından emekliliği hak etmişse ve emekli maaşını alarak hayatının geri kalanını idame ettirmeyi düşünüyorsa artık emekli olacak demektir. Bu durumda da işçinin o işyerinde en az 1 yıllık kıdemi varsa, işçiye kıdem tazminatı ödenmelidir.

SONUÇ

Kıdem tazminatı, işçinin emeğinin karşılığıdır. Adeta emeklilik ikramiyesi ya da bazen yeni bir iş kurmak için sermayesidir. Bazı durumlarda çocuğunun üniversite parası, bazen yıllardır hayal edilen bir arabadır.

İşçinin çalıştığı her bir yıl için hak ettiği ve toplam tutarı işçi için önem arz eden bu tazminatı almak işçinin en doğal hakkıdır. Ama işini doğru yapmayan ya da işvereninin eline koz veren işçinin bu hakkını kaybetmesi muhtemeldir.

Kıdem tazminatı hakkının yitirilmemesi için işçi tarafından azami çaba gösterilmesi ve yukarıda belirtilen hallerin iyi öğrenilmesi gerekmektedir.

427 Yorum

  1. Merhaba üstlerime güvenlik sorumlusu olarak çalışmak istemediğimi sahada görev almak istediğimi onlarda pozisyonunu değiştiremeyeceğini söylediler.bu durumda ne gibi yaptırım yaparlar tazminatsız iş akdi feshi olurmu? İstemediğim halde sorumlu olarak bir pozisyonda çalıştıra bilirlermi?

    1. Bülent bey, bu sorunuzun cevabı iş sözleşmenizde bulunur. Eğer iş sözleşmesinde güvenlik sorumlusu olarak görev tanımınız yapılmışsa, başka bir pozisyonda çalışma talebinizi işveren kabul etmek zorunda değildir.

  2. MERHABA TUĞBA İSMİM EŞİM 04/11/1999 YILINDA SSK GİRİŞ OLDU YİNE AYNI İŞYERİNDE ASKERE GİTTİKTEN SONRA 2003 YILINDA ÇALIŞMAYA DEVAM ETTİ ŞİMDİ KIDEM TAZMİNATINI ALIP AYNI İŞ YERİNDE ÇALIMAYA DEVAM ETMEK İSTİYOR KIDEM TAZMİNMATI HESAPLAMAK İÇİN SSSK GİRİŞMİ OLACAK YADA İŞE 2003 TE BAŞLADI O TARİHMİ SYAILACAK

    1. Tuğba hanım; eğer eşiniz askere giderken kıdem tazminatını almışsa 2003’ten itibaren kıdem tazminatının hesaplanması gerekir. Ama askere giderken kıdem tazminatını almamışsa işyerinde ilk işe başladığı tarihten itibaren hesap yapılması gerekmektedir.

  3. 5 yıldır güvenlik şirketinde çalışıyorum.2 yıldır güvenlik sorumlusuyum Üst yoneticimle personel önünde tartıştık kendisine ve üst müdürlerine güvenlik sorumlusu olarak çalışmak istemediğimi ve sahada görev almak istediğimi sözlü olarak beyan ettim bu süreçten sonra nasıl bir yol izlemeliyim.tesekkurler

    1. Merhaba, sorunuzu tam anlayamadım. Ne yapmayı düşünüyorsunuz ki nasıl bir süreçten bahsediyorsunuz? Biraz daha açık yazarsanız yardımcı olmaya çalışırım.

  4. mustafa bey merhabalar.. ben yaklaşık üç yıldır bir işyerinde çalışıyorum..ama iki yıllık sigortam var..şuan da da iş yerimin kapanma olasılıgı var.. işveren beni fabrikaya nakletmek istiyor..ben bana uzak oldugu için birde iş olarak başka pozisyonda çalışmak istemediğimden dolayı işten ayrılmak zorunda kalacagım sanırım.. bu durumda işsizlik maaşından ve kıdem tazminatından yararlanabilir miyim acaba.. birde işveren eger şuan çalıştıgım işyerine benim yerime ailesinden birini getirmeyi düşünürse de yinede haklarımdan yararlanabilirmiyim..mümkünse acele cevap yazarsanız sevinirim..teşekkürler..

  5. Merhaba benim is yerim devredildi bir aydir yeni insanlarla calisiyorum sozlesme falan yapilmadi simdi memnun degiliz diye isten cikartiyorlar bu durumda ne gibi haklarim var

  6. Merhaba 17 aydir bir cay ocaginda calisiyorum sigortam 4aydir var 107gun.
    Burayi baskasina devrettiler 1 aydir onlarla calisiyorum ama beni cikartiyorlar.
    Bu durumda haklarim nelerdir?is arama hakkim kac gundur ve ayrilirken tazminat alabilir miyim?cevabiniz icin simdiden sagolun.

    1. Aslında 17 ayın tamamının hakkını alabilirsiniz. Eğer ödemezlerse dava açabilir ve sigortasız çalıştığınız dönemleri de tanık vb. delillerle ispat ederek hakkınızı talep edebilirsiniz.

  7. İş verenin tek taraflı iş akdi fesih etmesinin ardından. Toplam kaç iş günü sonunda kıdem tazminatı yatırılır. Belirtilen iş günü yatırılmadığı takdirde nasıl bir hukuki çözüme başvurulmalıdır.

  8. 24.03.2016 işe başladım 24.03.2017 sözleşmem bitiyor Kıdem tazminatı hakkı kazanıyormuyum?izin kullanmadım izin parasını talep edebiliyormuyum?başka hangi haklara sahibim?teşekkürler

    1. Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışmışsanız kıdem tazminatı hakkınız yoktur. Ancak izin ücretinizin ödenmesi gerekir.

  9. Hocam iyi aksamlar benim 2012 den beri engelli emekli olarak yuzde 68 raporum var hastaligim sistemik lupus erimatus fokal sugmantal hastaligim var ve venoz yetmezligi var daha once birkez bilekte yara vardi amaliyat oldum sag bacagimdan ben markette calisiyirum magaza sirumlusu olarak simdide damar genislemesi var tedavi olacam amaliyatta olabilir hocam bana ayakta calisamaz rapor verecek ve sol ayagimdada venoz yetmezligi ve diz kapaklari var nasil yol izlemeliyim isten ayrilsam tazminat alabikrmiyim saygilarimla i.semerci

  10. mrb güvenlik işi yapıyorum 01/02/2016 tarihinde ise başladım.31/02/2017 tarihinde sirket çalışmış olduğumuz projeyle sözleşmeyi fes ediyor.bize daha önceden herhangi bir ihbarda bulunmadılar.simdide istifaya zorluyorlar. istifa etmezsek başka bir projeye vereceklerini söylüyorlar.ne yapmamiz gerekli

    1. İstifa ederseniz birçok hakkınız yanar. Bunun dışında, olayın iç yüzünü bilmeden yorum yapmam yanlış olacaktır.

  11. 1/04/2016 tarihinde ise basladim 01/10/207 tarinde ise askere gitcegim fakat bize verilen ucret uzerinden sigortamiz yatirilmiyor tazminat hakki kazanirmiyim yil sonunda bide biz 11 saat calismaktayiz bunlar tazminat odenirken bize gunluk 3 saat mesai olarak dönermi agi de vermiyorlar cevaplarsaniz sevinirim
    Teşekürler

    1. Askere gitmek için işten ayrılacaksanız zaten bunlara ihtiyacınız yoktur. Askerlik nedeniyle kıdem tazminatınızı, zamanı geldiğinde talep edebilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir