Kıdem tazminatı son ücret üzerinden mi hesaplanır?

Kıdem tazminatı son ücret üzerinden mi hesaplanır?

Cevabı basit gibi görünen bu sorunun bazen kafa karışıklığına sebep olduğunu görüyorum. Özellikle işçinin, işten ayrılmadan kısa süre önce zam aldığı hallerde bu soru daha çok gündeme gelmektedir. Peki bu sorunun cevabı o kadar basit midir? Kıdem tazminatı hesabında kullanılacak olan ücret, işçinin son ücreti midir?

Kıdem tazminatı hakkında temel bilgiler

Kıdem tazminatı alma şartlarını anlattığım yazımda, bu hususta geniş bilgi vermiştim. Bu tazminatı almanın ilk şartı, işverenlik bünyesinde en az bir yıllık kıdeme sahip olmaktır. Öyle ki; işçinin bir yıllık kıdemi yoksa, diğer şartlara bakılmasına bile gerek yoktur. Kıdem şartını sağlayan işçinin aynı zamanda, tazminatını hak edecek şekilde işten ayrılmış olması da gerekir.

Kıdem tazminatına esas son brüt ücret mi?

Bu soruya kısa yoldan “evet” cevabını verebiliriz. Hatta örneğin asgari ücretle çalışan bir işçi, 31 aralık yerine 1 ocak tarihinde işten ayrılsa bile, yeni yılın zamlı asgari ücreti üzerinden kıdem tazminatı hesaplanacaktır. Brüt ücret ise sadece işçinin maaşından ibaret değildir. Yemek yardımı, yol parası ya da ikramiye gibi süreklilik arz eden ve arızi olmayan ödemeler de brüt maaş hesabında dikkate alınacaktır.

İşçi kısa süre önce zam almışsa ne olacak?

İşçinin son bir yıl içinde zam almış olması halinde, zamdan önceki ücretinin mi yoksa zamdan sonraki ücretinin mi esas alınacağı ve hatta bunların ortalamasının alınıp alınamayacağı konusunda bir belirsizlik olduğu söylenebilir. Bunun nedeni, 1475 sayılı İş Kanununun 14üncü maddesinde yer alan bir paragraftır. Bu paragraf şu şekildedir:

“Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, tazminata esas ücret, işçinin işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır.”

Bu cümleyi anlamakta zorlanmakta haklısınız! Çünkü ilk bakışta anlamsız gelmektedir: İşten ayrılmış olunan tarih ile zammın yapıldığı tarih arasındaki ücret, gün sayısına bölünecekse; yine aynı sonuç çıkmayacak mıdır?

Kanaatimce madde metni yazılırken bu paragraf ayrı yazılmaması gerekirken, ayrı yazılmıştır. Bu paragraftan önceki paragraf şu şekildedir:

“Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.”

Aslında işçinin ücretine zam yapılmasıyla ilgili paragraf, üstündeki paragrafın devamıdır ve bana göre yanlışlıkla ayrı bir paragraf olarak ayrılmıştır. Bu nedenle de kafa karışıklığına sebebiyet vermektedir.

İşçi bir gün önce bile zam almış olsa, bundan faydalanır

kıdem tazminatına esas ücret

Kıdem tazminatına esas ücretin son brüt ücret olduğu yönünde yüzlerce Yargıtay kararı vardır. Örneğin bir tanesinde şöyle denilmektedir: “Kıdem tazminatı hesabında esas alınacak ücret, işçinin son ücretidir. Başka bir anlatımla, iş sözleşmesinin feshedildiği anda geçerli olan ücrettir… Kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gereken ücret, işçinin brüt ücretidir. O halde, kıdem tazminatı, işçinin fiilen eline geçen ücreti üzerinden değil, sigorta primi, vergi sendika aidatı gibi kesintiler yapılmaksızın belirlenen brüt ücret göz önünde tutularak hesaplanır.” (22 Hukuk, 2015/7098 E.)

Buna göre, bir işçinin kıdem tazminatı hesaplanacaksa; işten ayrılmış olduğu gün itibariyle brüt ücreti dikkate alınmalıdır. Hatta burada, işçiye en son kaç lira ödendiğinin bile önemi yoktur. İşçinin maaşına zam yapılmış olsa ama işçi zamlı maaşını almadan işten ayrılmış olsa bile; brüt ücreti artık zamlı ücreti olduğundan, kıdem tazminatının da zamlı ücreti üzerinden hesaplanması gerekir.

SONUÇ

Şunu çok net bir şekilde söyleyebiliriz: Kıdem tazminatına esas ücret, işçinin son brüt ücretidir. Son ücretten kastedilen de işçiye en son ödenen maaş değildir. İşçinin işten ayrıldığı gün itibariyle brüt ücreti neyse, henüz ödenmemiş olsa bile, kıdem tazminatı hesabında onun dikkate alınması gerekir. Hatta işçi işten ayrıldığı gün zam almış olsa, kıdem tazminatına esas olan ücreti yine zamlı ücreti olacaktır.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

13 Yorum

  1. merhaba,
    1475 sayılı iş kanununun 14.maddesi birinci fıkrasının 5 numaralı bendine göre sigortalılık süresi ve gün sayısı şartlarını taşıyorum. sgk dan kıdem tazminatı yazısı alarak işten emeklilik nedeni ile ayrılacağım. maaş+prim usulü çalıştığımdan brüt ücretlerim aylara göre değişkenlik göstermektedir. sgk da en son nisan maaşımın brütü görünüyor 2900 brüt , bugün çıkışımı verdiğimde mayısın maaşını alacağım, mayıs maaşı brütü 1900 olacak. mayıs ayının maaşı henüz sgk da görünmüyor. kıdem tazminatı hesaplanırken hangi maaştan hesaplanacak , çünkü kıdem tazminatı son brüte göre hesaplanıyorsa toplam tazminatta 6,000 tl gibi eksik alınacak. doğru mudur bu hesaplama, bu şekilde mi yapılıyor ? konu hakkında görüşlerinizi rica ederiz.tşk
    iyi çalışmalar

    1. Merhaba. Erhan bey, son ay brüt ücreti denince akla doğrudan SGK bildirimi gelmemeli. Bu elbette bir kriterdir ama önemli olan işten ayrıldığınız ay itibariyle brüt maaşınızdır. SGK’ya bildirilen son ay bildiriminde örneğin 500 liralık fazla mesai olsa, bunu dikkate almamamız gerekir. Benzer şekilde, son ay itibariyle brüt maaşınız kaç liraysa, o ay kaç lira almış olursanız olun, hesaplamanın da bu rakam üzerinden yapılması gerekir.

  2. Merhaba Mustafa bey, sizden sıkınkıntı çektiğim bir konu hakkında bilgi almak istiyorum. 2005 yılında kamu yararına çalışan bir dernekte çalışmaya başladım. 2013 yılında bazı olaylardan dolayı istifa etmek istedim ama kabul etmediler ve beni başka bir ile kendi isteğim ile tayin usulü gönderdiler. 15 gün mehil izni verdiler kullandım ve yeni görev yerime geçtiğimde bana yeni bir iş akdi imzalattılar aynı bankalarda kredilere atılan imzalar gibi hızlıca oldu. 2015 yılında tüm personele kıdemlerine göre zamlar yapıldı fakat bana aynı yüzde yapılmadı, bunu sebebini insan kaynaklarına sordum bana 2013 girişli sin dediler ve bu şekilde benden 7 yıl sonra girenler bile benden yüksek ücretler alıyorlar. en son e-devletten kontrol yaptım ve maalesef o dönem bana hiçbir bilgi ve herhangi tazminat verilmeden 31.03.2013 te işten çıkış yapılmış 01.04.2013 tarihinde ise yani 1 gün sonra işe başlatmış olduklarının farkına vardım. Kaç dilekçe verdim düzeltmediler, ilerde ayrılmam durumunda bana kaç yıl üzerinde tazminat verirler ve maaş farkını almam için Nasıl bir yol izlemem lazım? yardımcı olursanız sevinirim iyi çalışmalar…

    1. Hasan bey giriş çıkış da yapılmış olsa, aynı derneğin başka şubeleri olduğuna göre tüm sürelerin kıdem tazminatını alırsınız. Maaş farkından kastınız zam ise, bu durumda şu an için yapabileceğiniz bir şey yok. Ancak bu hususta haklı olduğunuzu düşünüyorsanız, bu sizin için bir haklı fesih nedeni olabilir.

  3. Merhaba mustafa bey 12.09.2013 iş bası yaptım 2 kez doğum yaptım.emzirme saatlerimi dahi doğru düzgün kullanamadım.13.30 saat çalıştığım dahi oldu. Ama bununla alakalı ne izin nede para alamadım.3 sene boyunca fazla çalıştırdım..kasım 2016 da noterden ihtarname çektim. Mesailerim verilmesi için ama vermediler 170 i arayıp şikayet ettim 4ay oldu daha ne gelen ne arayan var.daha 2 tane yıllık izin hakkım dahi duruyor. Bende 6 şubatta mesai bitimi sözleşmemi tek taraflı fesh edip ptt ile gönderdim.geri dönmediler bile istifa kabul edip çıkış verdiler.üstelik çalıştığım günü çalışmadı gösterdiler 1 günümü de yediler.ben işsizlik maaşı alabilirmiyim.ne yapmam lazım mahkemeye vermem için nasıl bi yol izlemem lazım.. Yardımcı olursanız sevinirim.. Teşekkür ederim …

    1. Ayşe hanım artık bir an önce dava açmanız gerekir. Çünkü zaten yapmanız gereken diğer şeyleri yapmışsınız. İşsizlik maaşı için işverenin sizi doğru kodla SGK’ya bildirmesi gerekirdi. Eğer çıkışınızı farklı bir kodla yapmışlarsa işsizlik maaşı bağlanmaz. Ancak açtığınız davayı kazanırsanız ve mahkeme kararını İşkura götürürseniz geriye dönük işsizlik maaşlarınızı alırsınız.

  4. Mustafa bey bir çok kişiye sordum ama tam aydınlatılamadım, ben bir kurumda 2 yıldır çalışıyorum asgari ücret alıyorum nette ne kadar tazminat alacağım onu hesaplıyorum kıdem+ihbar tazminatı ayrı ayrı rakamlarla yazıyor birde toplamı var ben evlilik nedeniyle ayrılacağım şimdi toplamdaki ücreti mi alacağım yoksa sadece kıdem tazminatında yazan tutarı mı ihbar tazminatı nedir tam olarak ne kadar tazminat alırım 2 yılın sonunda? brüt maaşım 1700tl günümde 768

    1. Birde ilk ay işe girdiğimde asgari ücret 1000 liraydı ilk ay 720 yatırdılar kesintinin nedenini sorduğumda ilk ay böyle oluyor paranız içerde işten çıktığınız gün veriyoruz dediler şimdi asgari ücret 1400 içerdeki alacağım parayı etkiliyor mu?

      1. Merhaba. Evlilik nedeniyle ayrılacaksanız ihbar tazminatı alamazsınız ama kıdem tazminatınızın ödenmesi gerekir. Bu da son brüt ücretiniz üzerinden hesaplanmalıdır. Hesaplama yaparken son maaşınızın brüt kısmını yazın.

  5. Kıdeme esas bürüt ücreti tespit ederken;
    1-İş aktinin sona erdiği gün brüt asgari ücret,
    2-İş aktinin sona erdiği günden bir yıl öncesine gidip işçiye ödenen yol, yemek ve toplu İş sözleşmesi hükümlernce ödenen sosyal hakların toplamını bulup 365 e bölerek 30 ile çarpıp;kıdeme esas 1 yıllık brüt ücretin tespitini yapmaktayım.
    Örneğin bu hesaplamaları yaparken 2.250 brüt ücretede ulaşırken, iş akdinin sona erdiği dönemde ki kıdeme esas ücreti 2,320 dir. Bu brütlerden hangisini baz almam gerektiği konusunda yorumlarınızı bekliyorum.

    Yargıtayın aşağıdaki kararına istinaden bu yönde uygulama yapılmaktadır.

    “Yargıtay 9. H.D. T.25.4.2004, E. 2003/23184, K. 2004/12484 “Kıdem ve ihbar tazminatının hesaplanmasına esas giydirilmiş ücret tespit edilirken davacının son bir yıl içerisinde çalışılan günlerde yararlandığı yemek ücreti ve yol yardımı belirlenmeli, bu miktar 365’e bölünerek bir güne düşen yemek ve yol bulunmalıdır. Mahkemenin bu esasa uymayarak yapılan hesaplamaya değer verilerek ihbar ve kıdem tazminatına karar verilmesi hatalıdır.”

    1. Mustafa bey merhaba. Evet, iş akdinin sona erdiği günkü maaşı neyse, onun esas alınması gerekir. İkinci sorunuza gelince; aslında bu rakamların hangisini alacağınızın bir önemi yok. Şöyle ki;
      1- İşçiye son bir yıl içinde ödenen yol, yemek vb. sosyal haklar brüt rakam olarak toplanır, 365’e bölünür ve 30 ile çarpılır. Çıkan sonuç, işçinin brüt maaşının üzerine eklenir.
      2- Sorunuzun cevabı da dolaylı olarak, işçinin bu sosyal yardımları aldığı günkü ücreti olmaktadır.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.