Kıdem tazminatı tavanı hakkında her şey

Yazıyı sizin için güncelledik:

Kıdem tazminatı tavanı rakamı internette neredeyse bütün sitelerde yer almakta ve bu rakama kolayca ulaşılabilmektedir. Peki ama kıdem tazminatı tavanı nedir ve nasıl hesaplanır? Bu tavan neye göre belirlenir? Bu soruların cevabını siz de merak ettiyseniz, doğru yerdesiniz! Kıdem tazminatı tavanı konusunu her yönüyle ele aldık.

Kıdem tazminatı nedir?

Kıdem tazminatı; işten ayrılan işçinin toplu olarak alabileceği paralar arasında belki de en önemlisidir. Onu bu kadar önemli yapan ise, şartlarının olması halinde işçinin kıdemiyle orantılı olarak bu tazminatı alacak olmasıdır.

İşçi çalışmış olduğu her bir yıl için bir brüt ücreti tutarında tazminat almaya hak kazanır. Bu brüt ücret ise, işçinin işten ayrılırken aldığı en son ücret esas alınarak hesaplanır. Kıdem tazminatı alma şartlarıyla ilgili genel bilgiyi şu yazımızdan alabilirsiniz: iscidunyasi.com/kidem-tazminati-alma-sartlari

İşçinin brüt ücreti çok yüksekse kıdem tazminatı ne olacak?

Diyelim ki işçinin en son brüt ücreti 10.000 TL olsun. Aynı işçinin 10 yıldır da işyerinde çalıştığınız varsayalım. Bu işçinin kıdem tazminatı 100.000 TL mi olacaktır? Hayır. Bunun sebebi ise kıdem tazminatı tavanıdır.

Kıdem tazminatı tavanı neden var?

Bu tavanın varlık sebebinin, işvereni korumak olduğu aşikardır. Çünkü kıdem tazminatı, işçinin işten ayrıldığı tarihte almakta olduğu son brüt ve giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmaktadır: iscidunyasi.com/kidem-tazminati-hesaplamasi-ornegi

Böyle olunca, özellikle uzun yıllardır çalışan işçiler bakımından kıdem tazminatı rakamı çok önemli rakamlara çıkabilmektedir. Peşin ve derhal ödenmesi gereken bu rakamın işvereni zora sokabileceğini düşünen kanun koyucu, bu nedenle kıdem tazminatına bir tavan getirmiştir.

Kanaatimizce böyle bir tavana gerek yoktur; çünkü işçisine yükse maaş verebilen bir işverenin, aynı işçinin kıdem tazminatını da karşılamasını beklemek gerekir. Örneğin çalışanınına brüt giydirilmiş aylık 15.000 TL ödeyen bir işverenin, sıra kıdem tazminatı ödemeye geldiğinde zorlanacağını düşünmek çok da mantıklı görünmemektedir.

Fakat bizim kanaatimiz ne olursa olsun, kıdem tazminatına bir tavan getirilmiştir ve işçinin maaşı ne kadar olursa olsun, kıdem tazminatına esas ücreti bu tavanı geçemeyecektir.

kıdem tazminatı tavanı ne kadar

Kıdem tazminatı tavanı nedir?

O halde kıdem tazminatı tavanı şu şekilde tanımlanabilir: İşçiye yapılacak kıdem tazminatı miktarına bir üst sınır oluşturan ve işçinin maaşı ne kadar olursa olsun, işverenin ödemekle yükümlü olduğu azami kıdem tazminatı tutarını belirleyen tavandır.

Kıdem tazminatı tavanının kanuni dayanağı

Hukukun en temel ilkesi burada da geçerlidir: Toplumu ilgilendiren genel kurallar ancak yasalarla ve yasalara dayanan normlarla koyulabilir. İşte kıdem tazminatı tavanı da hukuki dayanağını, yürürlükten kaldırılan ama sadece 14 üncü maddesi yürürlükte olan 1475 sayılı eski İş Kanunundan almaktadır.

Bu kanunun yürürlükte olan 14’üncü maddesine göre; kıdem tazminatının yıllık miktarı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olan en yüksek Devlet memuruna ‘Emekli Sandığı Kanunu’ hükümleri kapsamında 1 hizmet yılı için ödenecek azami (en yüksek) emeklilik ikramiyesini geçememektedir.

Kıdem tazminatı tavanının belirlenmesi

O halde kıdem tazminatı tavanı durağan değil sürekli değişen bir tavan olacaktır. Çünkü bu tavan için esas alınan emeklilik ikramiyesi tutarı da her yıl değişmektedir. O halde yapmamız gereken en yüksek devlet memuru için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarını bulmak olmalıdır.

kıdem tazminatı tavanı miktarı

Tavan hesabında gerekli olan bilgiler

Kıdem tazminatı tavanı hesaplaması için bize aşağıdaki bilgiler gerekmektedir:

  • En yüksek devlet memuru aylık göstergesi kaçtır?
  • Bu memura ödenecek emeklilik ikramiyesi nasıl belirlenir.

En yüksek devlet memuru kim?

Bu sorunun cevabını bulacağımız yer Maliye ve Hazine Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü yani eski adıyla BÜMKO’nun internet sitesi olacaktır: www.hmb.gov.tr/bumko-maas-istatistikleri-verileri

Buradaki veriler incelendiğinde en yüksek devlet memurunun mali verilerinin 2020 yılı için;

  • En yüksek devlet memuru aylığı (Ek gösterge dahil) 9.500
  • Aylık göstergesinin 1.500
  • Ek göstergesinin 8.000
  • Taban aylığı göstergesinin 1.000
  • Kıdem aylığı göstergesinin 500
  • Tazminat yansıtmasının 2,15

Olduğu görülmektedir. Daha önce en yüksek maaş alan devlet memuru Başbakanlık Müsteşarı olsa da Cumhurbaşkanlığı hükumet sistemi geldikten sonra, en yüksek devlet memuru maaşını alan kişi Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı olmuştur.

En yüksek devlet memuru emeklilik ikramiyesi hesaplama

En yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek olan emeklilik ikramiyesi aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır.

  1. Aylık Gösterge X Aylık Katsayısı
  2. Ek Gösterge X Aylık Katsayısı
  3. Kıdem Aylığı Toplam Göstergesi X Aylık Katsayısı
  4. Taban Aylık Göstergesi X Taban Aylık Katsayısı
  5. En yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının ek göstergeye bağlı olarak belirlenmiş olan tazminat oranına tekabül eden tutar.

kıdem tazminatı tavanı hesaplaması

Katsayılar

 

Bütün bu bilgiler sabit olup bizim için değişen tek şey katsayılar olmaktadır. 2020 yılı içi belirlenen katsayılar ise şu şekildedir:

  • Aylık katsayısı 0,146061
  • Taban aylık katsayısı 2,286446

Kıdem tazminatı hesaplama artık kolay

Bundan böyle hesaplamayı kendiniz de yapabilirsiniz. Yapmanız gereken tek şey aşağıdaki tabloda yer alan katsayıları her sene güncellemek olmalıdır.

  1. Aylık Gösterge X Aylık Katsayısı = 1.500 X 0,146061
  2. Ek Gösterge X Aylık Katsayısı = 8.000 X 0,146061
  3. Kıdem Aylığı Toplam Göstergesi X Aylık Katsayısı = 500 X 0,146061
  4. Taban Aylık Göstergesi X Taban Aylık Katsayısı = 1.000 X 2,286446
  5. Tazminat yansıtma = En yüksek devlet memuru aylığı X Aylık Katsayısı X Tazminat Oranı = 9.500 X 0,146061 X 2,15

En yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının ek göstergeye bağlı olarak belirlenmiş olan tazminat oranına tekabül eden tutar.

Kıdem tazminatı tavanı nihai hesaplama

Kıdem tazminatı tavanı için yukarıdaki işlemler yapıldığında sonuçların sırasıyla şu şekilde olduğu görülecektir:

  • 219,092
  • 1.168,488
  • 73,0305
  • 2.286,240
  • 2.983,2959

TOPLAM: 6.730,14 TL

Yıllar itibariyle kıdem tazminatı tavanları

Kıdem tazminatı tavanı değişken olduğundan her sene farklılık arz etmektedir. Şu bağlantıdaki listeye göz atarak 1980’den günümüze kadar, yıllar itibariyle kıdem tazminatı tavan miktarlarını görebilirsiniz: drive.google.com/open?id=1qTRQzqhuWU7CchSvUoFdSJw4AxSTSr00

yıllar itibariyle kıdem tazminatı tavanı

 

Hangi tarihteki tavan esas alınır?

Kıdem tazminatı tavanı bazen her yıl ve bazen de yılda iki kez değiştiği için, işçinin hangi tarihte işten ayrıldığı önem arz eder. Bir gün önce ya da sonra olmasına göre, tabi olunan kıdem tazminatı tavanı ve alınacak kıdem tazminatı miktarı düşebilir ya da artabilir.

İşçinin tabi olacağı kıdem tazminatı bakımından hangi tarihin esas alınması gerektiğine dair prensipleri, aşağıdaki Yargıtay kararlarında bulabilirsiniz:

“… Genel tavan, iş sözleşmesinin feshedildiği andaki tavandır. Önelli fesih halinde önelin son bulduğu tarih tavanın tespitinde dikkate alınır. İstirahat raporu içinde iş sözleşmesinin işverence feshi halinde ise, rapor bitimi tarihi feshin yapıldığı tarih sayılacağından, bu tarihteki tavan gözetilmelidir. İşverence ihbar öneli tanınmaksızın işçinin iş sözleşmesinin feshine rağmen ihbar tazminatının ödenmemiş olması durumunda, önel süresi içinde meydana gelen tavan artışından işçinin yararlanabileceği Dairemizce kabul edilmektedir…” (9 Hukuk, 2011/40928 E. ve 2012/13254 K.)

“… Mevsimlik işlerde, işçinin iş sözleşmesinin mevsim sonu itibarıyla feshedilmesi halinde kıdem tazminatı tavanı anılan fesih tarihine göre belirlenmelidir. Ancak, mevsim sonunda fesih yerine iş sözleşmesinin askıya alındığı durumlarda, yeni sezon çalışma süresinin başlangıcında işçinin işe çağrılmaması halinde, iş sözleşmesi işe çağrılmamak suretiyle feshedilmiş sayılacağından işe çağrılması gereken tarihteki tavan gözetilmelidir…” (9 Hukuk, 2012/5347 E. ve 2014/11037 K.)

SONUÇ

Bu yazıda size hem kıdem tazminatı tavanı hakkında bilgi vermek hem de hesaplamasının nasıl yapıldığını göstermek istedik.  Böylece 2020 yılı için 6.730,14 TL olan kıdem tazminatı tavanını, her yıl için siz de hesaplayabilirsiniz.

Bunun için yapmanız gereken tek şey, ilgili yıllara ait katsayıların ve oranların güncel hallerini bulmaktır. Bu hesaplamayı sadece bilgi sahibi olmanız için yaptık. Yoksa, bu konuda en kesin ve tartışmasız sonuçları her daim Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının şu adresinden edinebilirsiniz: www.ailevecalisma.gov.tr/tr-tr/istatistikler/calisma-hayati-istatistikleri/kidem-tazminati/kidem-tazminati-tavan-miktari/

Ayrıca işveren ödemek isterse, işçiye tavanı aşan miktarlarda kıdem tazminatı ödenmesi yine de mümkündür; fakat bu durumda ödemenin vergisel boyutu değişecektir: iscidunyasi.com/kidem-tazminati-tavani-asarsa-ne-olur

Not: Bakanlığın resmi verisine göre 2020 yılı kıdem tazminatı tavanı 6.730,15 TL’dir. Bizim hesaplamamızdaki kuruş farklılığı, hesaplama sırasındaki yuvarlamalardan kaynaklanmaktadır. Yine de bu durumu özellikle düzeltmedik ki, sizler de hesaplama yaparken birkaç kuruşluk farkla karşılaşırsanız, hesabınızın yanlış olduğunu düşünmeyin.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

4 Yorum

  1. Ben 9 yıldır aynı iş yerinde çalişirken emeklilik şartlarını tamamladım, fakat çalışmaya devam ediyordum ancak iş veren işlerinin kötü gittiği söyleyerek gönüllü olarak işten çıkacaklara ihbar ve tazminatlarını vereceğini söyledi bende kabul ettim . Şimdi işsizliğe baş vurup işsizlik maaşı almam ve daha sonra emeklilik icin başvurduğumda maaşımın hesaplanmasında elekli maaşıma olumsuz etkisi olurmu.
    Yanıtlarsanız sevinirim.

    1. Merhaba. Bunun emekliliğe bir etkisi olmaz. İşsizlik maaşı almanız, emekli maaşınızı etkilemeyecektir.

  2. Sayın Zeynel Abidin Özkale bey, soruma yanıt verdiğiniz için çok teşekkür ediyorum, sağolun varolun…

    Size Çalışma hayatınızda başarılar diliyorum.
    Sağlıcakla kalın.😌💖👋

    Metin Dağcı

  3. Sayın Zeynel bey. Ben 33 yıllık kamuda işçi olarak çalışıyorum. İnşallah 14 Ocak 2020 de emekli olmayı düşünüyorum.Ancak int.arastirdim katsayı, enfelesyon vs. gibi bilgiler var,yılbaşında önce veya sonra Emekli olun diye çeşitli yazılar var. tereddütle kaldım ne zaman olursam maaşım daha iyi olur.birde şu anki SGK nın sitesinde gözüken maaş hesaplamasında (5.400.00) bir değişiklik olurmu. yılbaşında veya yıl sonunda Emekli olduğumda bu rakamlar üzerinde mi tekrar hesap yapılıp maaş artırılır. Cevabınız için şimdiden çok teşekkürler…

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.