Mavi yakalı işçinin beyaz yakalı kadroya geçme talebi

Mavi yakadan beyaz yakaya geçiş

Bilindiği üzere iş hayatında mavi yaka, daha çok emek yoğun işlerde ve sahada çalışan işçileri ifade ederken; beyaz yaka masa başında ya da idari bölümlerle çalışanları ifade etmektedir. Elbette ki tek kriter bu olmamakla beraber, genel olarak ayrımın böyle yapıldığını söyleyebiliriz. Ancak mavi yakalıyken üniversite bitiren, yeni sertifika alan ya da tecrübelendiğini düşünen işçiler, beyaz yakalı kadrolara geçmek isteyebilmektedir. Böyle bir durumda, İş Kanunu bakımından, bunların talepleri karşılanmak zorunda mıdır?

Beyaz yaka / mavi yaka ayrımı

Bu ayrımı net olarak yapmak mümkün olmasa da genel ölçütleri aşağıda karşılaştırmalı olarak sıralamak isterim:

  • Mavi yakalı işçi alt düzey kadrolarda iken beyaz yakalı işçi daha üst düzey kadrolardadır.
  • Mavi yakalı sahada/üretimde çalışırken beyaz yakalı genel olarak idari bölümlere çalışır.
  • Mavi yakalının ücreti, beyaz yakalıya göre daha düşüktür.
  • Mavi yakalının eğitim seviyesi genel olarak beyaz yakalıya göre daha düşük seviyededir.
  • Mavi yakalı emir alan, beyaz yakalı daha çok emir veren konumundadır.

İşçi neden beyaz yakalı olmak ister?

Bunun en temel gerekçesinin daha iyi bir konumda çalışmak ya da daha çok ücret almak olduğunu söyleyebiliriz. Ancak bu isteği tetikleyen bazı gelişmeler vardır. Bunları da şu şekilde sıralayabiliriz:

İşçilerin hakları neler?

Bu yazı da ilginizi çekebilir

  • İşçi daha üst düzey bir eğitim kurumundan mezun olmuştur. Örneğin lise mezunu olarak çalışırken üniversiteyi bitirmiştir.
  • İşçi, idari pozisyonda çalışanların sahip olduğu bazı sertifikaları kendi imkanıyla çalışırken almıştır.
  • Uzun süredir çalışan işçi, mavi yakalı olarak değerlendirilebilecek tecrübeye artık sahip olduğunu düşünüyordur.

İşveren mavi yakalı işçinin talebini dikkate almak zorunda mı?

Mavi yaka ile beyaz yaka arasında geçişin nasıl olması gerektiği, bunun işletmenin verimliliğine katkısı ya da organizasyonel sorunlar bu yazının konusuna girmemektedir. Amacım, İş Kanunu bakımından işverenin yükümlülükleri ile işçinin haklarını açıklamaktır. Bu kapsamda; işverenin yönetim hakkından bahsetmek gerekir.

Yönetim hakkı; İş Kanununun amir hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla, işyerinin işleyişi ve işçilerin çalışma koşullarıyla ilgili işverenin yetki sahibi olmasını ifade eder. Neticede işyerinin temel amacı para kazanmak olduğuna göre, yönetimsel kararları alma hakkı da elbette işverende olmalıdır. O halde, işçinin İş Kanununun açıkça öngördüğü bir talebi varsa bunun karşılanması bir zorunluluktur. Ancak İş Kanununun işçiye tanıdığı açık bir hak yoksa, işveren dilediği şekilde ve objektif karar vermek hakkına sahiptir.

Beyaz yakaya geçiş işverenin takdirindedir

mavi yaka beyaz yaka arası transfer

Buna göre öncelikle şunu söylememiz gerekir. Eğer iş sözleşmesinde ya da işyeri uygulama yönetmeliklerinde açık bir şekilde, belirli kriterleri sağlayan işçilerin beyaz yakalı kadrolara geçişinin sağlanacağına dair hüküm varsa, bu işçiler beyaz yakalı kadrolara geçirilmelidir.

Fakat buna dair hiçbir hüküm yoksa; ne işçinin üniversite bitirmesi, ne yeni sertifikalar alması ne de yeterince tecrübelenmesi işverene bu işçiyi beyaz yakalı kadroya alma yükümlülüğü vermez. İşveren, objektif ölçülerde durumu değerlendirip dilediği karar vermekte özgürdür.

SONUÇ

Mavi yakalı olarak çalışan bir işçi çeşitli nedenlere beyaz yakalı bir kadroya geçmek isteyebilir. Bunun için işverenden talepte de bulunabilir. Ancak işverenin, iş sözleşmesinde buna dair açık bir hüküm yoksa, bu talebi olumlu değerlendirme zorunluluğu bulunmamaktadır. Böyle bir karar, işverenin yönetim hakkı kapsamında objektif ölçülere göre verebileceği ve onun takdirinde olan bir karardır.

Beyaz yakalı kadroya geçirilmediği için iş sözleşmesini feshetmek isteyen işçinin de iki kere düşünmesinde yarar vardır. Aksi takdirde kıdem tazminatı hakkı yitirilebileceği gibi bir de işverene ihbar tazminatı ödenmek zorunda kalınabilir.

 

, ,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.