Part-time çalışan işçinin kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Part time çalışanların kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Uygulamada part time olarak adlandırılan; ancak İş Kanunu bakımından kısmi süreli çalışma olarak kabul edilen istihdam şekli, haliyle normal çalışma süresinden daha az çalışılmasını ifade etmektedir. Bir işçi örneğin haftanın iki günü çalışmakta ve bazen bu çalışması yıllar sürebilmektedir. Peki ama bu durumda işçinin kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? İlk işe giriş tarihinden işten çıkış tarihine kadar mı yoksa sadece çalıştığı günler dikkate alınarak mı?

Kısmi süreli / part time çalışma

Kısmi süreli çalışma, işçinin çalışma süresinin emsali olan ve tam süreli çalışan işçiye göre önemli ölçüde az belirlenmesidir. Önemli ölçüde derken kastedilen ise, işçinin çalışma süresinin işyerindeki normal çalışma süresinin 2/3’üne kadar olmasıdır. Örneğin haftada 45 saat çalışılan bir işyerinde, 30 saat ve altında çalışan işçiler kısmi süreli çalışıyor kabul edilecektir.

Kıdem tazminatında yıl hesabı

Bilindiği üzere kıdem tazminatına hak kazanmak için en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir ve işçiye, çalıştığı her bir yıl karşılığında son ay brüt ücreti kadar tazminat ödenir. Örneğin işyerinde 4,5 yıl çalışan işçiye, son ay brüt ücretinin 4,5 katı kadar kıdem tazminatı ödenecektir.

Ancak kısmi süreli çalışanlarda bu durum kafa karışıklığına sebep olur. Yine işyerine girişi ile işten ayrılışı 4,5 yıl olan ve haftada 3 gün çalışan bir işçinin kıdemi kaç yıldır?

Part time çalışanların kıdem süresi kısmi hesaplanmaz

kısmi süreli kıdem tazminatı

Evet, ilk bakışta garip göründüğünün farkındayım; ancak Yargıtay kararları gereğince uyulması gereken kural budur. İşçi isterse haftada bir gün mesai yapıyor olsun; işçinin ilk işe giriş tarihi ile işten ayrılış tarihi arasındaki süre ne kadarsa, kıdem tazminatı da bu süre üzerinden hesaplanacaktır.

İşçinin SGK’ya bildirilen sigortalı günleri toplanarak bunlar üzerinden hesap yapılması yanlıştır. Durumu bir örnekle somutlaştıralım.

İşçinin işe giriş tarihi 01.01.2014 ve işten ayrılış tarihi de 01.01.2017 olsun. Bu işçi haftada ortalama 22,5 saat yani 3 gün mesai yapan kısmi süreli bir çalışandır. İşçinin sigorta kayıtlarına bakan insan kaynakları departmanı, 3 yılda işçinin toplam 450 gün sigorta priminin olduğunu görmüş ve bunu yıla çevirerek işçiye kıdem tazminatını ödemiştir. Bu bir hatadır.

İşçinin işyerindeki kıdemi 3 yıldır ve kıdem tazminatına esas süre de 3 yıl olarak uygulanmalıdır. Esasen, bu durum işverenin çok da aleyhine değildir. Çünkü, işçinin kıdemi 3 yıl da olsa, son brüt ücreti yine kısmi süreli ücreti olacaktır.

Yargıtay kararı

Konunu daha iyi anlaşılması bakımından şu Yargıtay kararını da sizlerle paylaşmak istiyorum. “Kısmi çalışma Kanunda yer almasına rağmen kıdemin nasıl belirleneceği, ihbar izin gibi haklardan nasıl yararlanılacağı, bu haklarla ilgili hesap şekli yine normatif olarak düzenlenmiş değildir. Konu, yargı kararlarıyla çözüme kavuşturulmaktadır. Buna göre, kısmi çalışma ister haftanın bir veya bazı günleri çalışma şeklinde gerçekleşsin, ister her gün birkaç saat şeklinde olsun, işçinin işyerinde çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir yıl geçince kıdem tazminatı hakkının doğabileceği ve izne hak kazanacağı Dairemizce kabul edilmiştir. Hesaplamada esas alınacak ücret ise işçinin kısmi çalışma karşılığı aldığı ücret olmalıdır.” ( 9 Hukuk, 2010/35184)

SONUÇ

Kısmi süreli bir çalışanın kıdem tazminatı hesaplanırken, bu işçinin işyerinde fiilen çalıştığı günlerin dikkate alınması yanlış olacaktır. Bunun yerine işçinin işe başladığı tarih ile işten ayrıldığı tarih arasında geçen süre ne kadarsa, işçinin kıdemi de o kadar belirlenmelidir.

Ancak kısmi süreli işçinin son ay ücreti de, ister istemez, diğer işçilere göre düşük olacaktır. Çünkü bu işçi haftada 30 saatin altında çalışmaktadır. O halde; işçinin kıdem yılı ile kısmi süreli son brüt ücreti çarpılarak kıdem tazminatı bulunmalıdır. Bu işçinin ücretini tam süreliye çevirmeye gerek yoktur.

İşyerine giriş tarihi ile işten çıkış tarihi arasında örneğin 5 yıl olan ve son ay brüt ücreti de 30 saat üzerinden 1.000 TL olan bir işçiye ödenmesi gereken kıdem tazminatı miktarı 5.000 TL olacaktır.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.