Taşeron işçisi ne demektir?

Yazıyı sizin için güncelledik:

Bu yazıya konu olan taşeron kavramı, sadece kamu kurumları bünyesinde çalışmakta olan taşeron işçilerini ifade etmektedir. Kimi zaman hastanede, bazen belediyede, okulda ya da her hangi bir kamu kurumunda rastladığımız taşeron işçisi kime denir? Taşeron nedir?

Taşeron kelime anlamı

Genel olarak taşeron kavramı Türk Dil Kurumuna göre “büyük bir işin bir bölümünü yaptırmayı, asıl müteahhitten alarak kendisi üstlenen diğer yüklenici” anlamına gelir. Gerçekten de taşeron kelimesinin doğru kullanımı bu olsa bile, adeta bir galat-ı meşhur olarak, alt işveren yerine taşeron kavramı kullanılmaktadır.

Alt işveren mi taşeron mu?

Halbuki yazımızın konusu olan ve bizim de kullanmayı tercih ettiğimiz “taşeron işçisi” aslında alt işveren işçisini ifade etmektedir. Çünkü kamuda hizmet alım ihalesiyle çalıştırılan işçilerin bünyesinde istihdam edildiği firmalar ile kamu kurumları arasında, aslında bir taşeronluk sözleşmesi değil “asıl işveren-alt işveren” ilişkisi bulunmaktadır.

Ama bu yanlış söylem o kadar yaygınlaşmıştır ki, artık alt işveren yerine taşeron kelimesi kullanımı galat-ı meşhur olmuş, kamu kurumlarının yetkili makamlarından bile duyulur hale gelmiştir. O nedenle biz de bundan böyle alt işvereni kastederek taşeron ifadesini kullanmaya devam edeceğiz; fakat taşeron ifadesinden aslında alt işvereni kastettiğimizi hatırlamanızı sizden rica ediyoruz.

Neden taşeron işçi çalıştırılıyor?

Kamu kurumları yapmakla yükümlü oldukları hizmetlerini yerine getirmek için insan gücünden faydalanırlar. İşçilerin bu çalışmaları, yapılan işin niteliği bakımından ikiye ayrılabilir: Asıl iş ve yardımcı iş.

Örneğin işi kara yolları yapmak olan bir kurumun asıl işinin yol yapımı olduğu tartışmasızdır. Ancak bu yol yapım faaliyetinin yürütülebilmesi için aynı zamanda bir takım destek hizmetlerine ihtiyaç vardır ki, bunlara yardımcı işler diyoruz. Yemek hizmetleri, makam şoförlüğü, güvenlik faaliyetleri ve genel temizlik faaliyetleri bunlara örnektir. Kurumlar asıl işlerini yürütürken, bu yardımcı işler de asıl işin yapılması / üretilmesi için önemli bir rol oynarlar.

İşte kamu kurumları bu işlerini yürütmek için ihtiyaç duydukları kadrolu işçilere her zaman sahip olamamaktadır. Bunun başlıca nedeni ise kadro kısıtlarıdır. Kamu kurumlarının kadroları ya merkezi organlarca ya da yerel yönetimlerin kendi organlarınca belirlenmektedir ve her daim bir takım kısıtlamalara tabi olmuştur. Bu nedenle kurumlar, her istediklerinde yeni kadrolu işçi istihdam edememektedir. Bunun üstesinden gelmek isteyen kamu kurumları tam bu noktada hizmet alım ihalelerine başvurmaktadır.

Ya da asıl işini yürütürken teknik ve uzmanlık gerektiren bir hususla karşılaşan kamu kurumları, buna benzer sorunları aşmak için de taşeron işçi çalıştırabilmektedir.

taşeron işçi kime denir?

 

Hizmet alım ihaleleri

Kurumlar belirledikleri işleri görmek üzere ihtiyaç duydukları personel için ihaleye çıkmakta ve bu ihaleler sonucunda kazanan firmalar, kurumlarca talep edilen sayıda işçiyi kendi bünyelerinde istihdam etmekte ama kamu kurumu işyerinde ve kamu hizmetlerini görmek üzere çalıştırmaktadırlar.

Kime taşeron işçisi denir?

Taşeron işçisi; kamu kurumlarınca yapılan hizmet alım ihalesini kazanan özel sektör firması bünyesinde istihdam edilen; ancak fiilen kamu kurumu işyerinde çalışan ve kamu hizmeti yürüten işçidir.

Kadrolu işçiden en önemli farkı; kadrolu işçinin işvereninin kamu kurumu olması; fakat taşeron işçisinin işvereninin özel sektör şirketi olmasıdır.

Ayrıca günümüz uygulamasında, kamu kurumları bünyesinde istihdam edilen taşeron işçilerinin ne yazık ki asıl işlerde ve hatta kamu kurumlarının kadrolu işçileriyle aynı işler yaptırılarak çalıştırıldıklarını görüyoruz. Bu durumun sakıncalarını daha önce yazdığımız ‘Taşeron işçisiyle kadrolu işçi aynı işi yapabilir mi?’ isimli yazımızda paylaşmıştık: iscidunyasi.com/taseron-iscisi-ile-kadrolu-isci-ayni-isi-yapabilir-mi

Bunun dışında günümüz taşeron ilişkisi bir asıl işveren – alt işveren ilişkisi olmaktan çıkmış adeta bir işçi temini sözleşmesine dönüşmüştür.

Özel sektörde taşeron olur mu?

Yazımızı kamu eksenli yazmış olsak da taşeron kavramı kamuda ve özelde aynı sonuçları doğurur. Özel sektörde de işverenler, uzun vadeli işçilik maliyetlerini azaltmak ya da daha teknik işleri yaptırmak için alt işveren çalıştırma yoluna başvurabilir.

Buradaki kurallar da kamudaki alt işveren ilişkisine ait kurallara benzer olacaktır sadece maliyetten kaçınmak için düzenlenecek muvazaalı asıl işveren alt işveren ilişkileri geçersiz kabul edilecek ve uzun vadede işveren böyle bir işlemden zararlı çıkacaktır. Bu nedenle; gerçekten de ihtiyaç duyulduğunda ve yasal şartlar oluştuğunda taşeron çalıştırılması gerekir.

taşeron işçi nedir?

Taşeron işçi nasıl olunur?

Gerek kamu ve gerekse özel sektör açısından, yukarıdaki sorunun iki cevabı vardır. Bunlardan ilki yasaların olmasını istediği cevap, ikincisi ise fiiliyatta gerçekleşen durumdur. Bunları şöyle özetleyebiliriz:

  • Yasaların ve asıl işveren-alt işveren ilişkisinin var oluş amacı gereği, taşeron işçisini taşeron firmanın seçmesi, işe alması ve işten çıkarması gerekir. Bu konuda asıl işveren olan özel sektör işyerinin ya da kamu kurumunun zorunlu haller dışında müdahale etmemesi beklenir.
  • Uygulamada ise bunun tam tersi geçerlidir. Taşeron işçilerinin neredeyse isimlerine kadar tamamını, özellikle kamuda asıl işveren olan kamu kurumları belirler ve taşeron firmaları sadece göstermelik olarak bu kişileri işe alır.

Taşeron işçi maaşları

Taşeron işçi maaşı diye bir kavram yoktur. Bunun anlamı, genel kuralın burada da geçerli olduğudur. Taşeron ya da değil, hiçbir işçi asgari ücretin altında bir maaşla çalıştırılamaz. Taşeron işçinin maaşını ise asıl işveren ile alt işveren arasındaki sözleşmenin hükümleri belirler.

SONUÇ

Kıdem tazminatları artık kamu kurumları tarafından ödenen (Bkz: iscidunyasi.com/kidem-tazminatini-devlet-odeyecek ), yıllık izinlerinin kullandırılıp kullandırılmadığı takip edilen, ücretlerinin ödenip ödenmediği her ay incelenen taşeron işçilerinin çalıştırılma şekli ve uygulaması artık amacını aşmış ve işçi temininden başka bir amaca hizmet edemez hale gelmiştir.

Bu kapsamda kamuda taşeronluk uygulamasının kamu kurumları tarafından tekrar değerlendirilmesi ve gözden geçirilmesi gerektiği açıktır.

NOT: 696 sayılı KHK ile taşeron işçilerine kadro verildi. Bu yasal düzenlemenin ayrıntılarını okumak için lütfen tıklayınız: iscidunyasi.com/hangi-taseron-isciler-kadroya-gececek-sartlar-ve-kapsam-nasil-belirlendi


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

14 Yorum

    1. Süleyman bey kalifiye yardımcı işten kastınızın ne olduğunu yazarsanız cevap vermeye çalışırım.

      1. Merhaba Mustafa bey ben il özel idarede kepçe operatörüyüm 11 ay 28 günlük sözleşmeliyim maaşımı da direk devletten alıyorum ben bu durumda hangi statüde çalışıyorum 4a mı 4b mı 4 c mı bizlerede kadro gelirim cevaplarsaniz sevinirim teşekkürler

      2. Merhaba Mustafa bey ben il özel idarede kepçe operatörüyüm 11 ay 28 günlük sözleşmeliyim maaşımı da direk devletten alıyorum ben bu durumda hangi statüde çalışıyorum 4a mı 4b mı 4 c mı bizlerede kadro gelirim cevaplarsaniz sevinirim teşekkürler

  1. trt de çalışan işçi sayılmayan geçici personel program üzerinden ama kurum içinde asıl işte çalışıyoruz.

  2. Merhaba Mustafa Bey; ben sağlık bakanlığının 182 MHRS (Merkezi Hekim Randevu Sistemi) şirket tarafından bakanlığın kamu ihalesi neticesinde tüm Türkiye’ye 7/24 hizmet vermekteyiz Vatandaşlara hastanelere randevu oluşturmaktayız aklıma takılan biz asıl işimi yardımcı işimi gerçekleştiriyoruz. bakanlığa bağlı kamu ihalesi sonucu şirketin ihaleyi alması ve 2 şer yıllık sözleşme doğrultusunda vardiyalı olarak 7/24 hizmet vermekteyiz

      1. Cafer bey normalde bu tip sorulara artık cevap vermiyorum ama tekrar sorduğunuz için cevap yazacağım. Sağlık Bakanlığı bünyesinde yapılan MHRS randevu işlemleri yardımcı işlerdendir. İyi günler.

  3. Merhaba mustafa bey ben belediye bünyesin de kurulan ulaştırma şirketin de şöförüm çöp aracı kullanıyorum asıl işmi yardımcı işmi saygılarımla mehmet kaya malatya doğanşehir belediyesi.

  4. İşçi 4857 sayılı yasaya mensup diye biliyorum.
    Taşeron firma işçisi Kamu işçisi sayılır mı? Çünkü asıl işvereni kamu kurumu

    1. Yasin bey, taşeron işçisi alt işverenin işçisidir. Dolayısıyla kamu işçisi olarak nitelendirilemez.

  5. Merhaba Mustafa Bey , karayolları bünyesinde müşavir personel olarak aktif görev yapıyoruz. İhalemiz müşavirlik alımı diye geçiyor. Taşeron yasası bizim içinde geçerli mi? Teşekkür ederiz. İyi çalışmalar.

  6. Merhaba mustafa bey ben şu an kgm 1.bölge müdürlüğü nun otoban,d100 yollarındaki trafik işaretleri levha montaj,de montaj,onarım,bakımı işini ihale usulu alip yapan bir tasoren şirkette vinc operatoru olarak calismaktayim.
    Merak ettiğim konu bizlerde kadroya geçecekmiyiz.
    Cevap yazarsanız sevinirim teşekkür ediyorum.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.