Ücret hesap pusulası nedir?

Yazıyı sizin için güncelledik:

Ücret hesap pusulası İş Kanununda yer alan bir kavram olup işveren tarafından düzenlenen bir evraktır. Peki ama ücret hesap pusulası nedir ve düzenlemek zorunlu mudur?

Ücret hesap pusulası tanımı

Ücret hesap pusulası İş Kanununda kendine yer bulmuş bir kavramdır. Buna göre ücret hesap pusulası; işverenin işyerinde işçiye yaptığı ödemelerde ya da banka kanalıyla yaptığı ödemelerde işçiye verdiği ve ücret hesabını gösteren imzalanmış veya işyerinin özel işaretini içeren bir evraktır.

Maaş bordrosu

Uygulamada ücret hesap pusulası farklı isimlerle bilinmektedir. Maaş bordrosu, bordro, maaş cetveli gibi adlarla da anılsa; işçiye ödenecek ücretin detayını içeren tüm belgeler İş Kanunu bakımından ücret hesap pusulası olarak kabul edilmelidir.

Ücretler bankadan ödeniyorsa gerek var mı?

Özellikle 2008 yılından bu yana belirli sayıda işçi çalıştıran işverenlere ödemelerini banka aracılığıyla yapma zorunluluğu getirildiğinden bu yana ücretler birçok işyerinde elden ödenmemekte ve işçilerin banka hesaplarına yatmaktadır: iscidunyasi.com/hangi-isverenler-isci-ucretlerini-bankadan-odemek-zorunda

Bu durumda işverenlerin, ücret hesap pusulasının artık işlevini yitirdiğini düşündüğünü görüyoruz. Onlara göre ücret hesap pusulası, işçinin maaşını aldığına dair kanıtlayıcı bir evrak olup ücretler artık banka kanalıyla ödendiğine göre bu pusulayı düzenlemenin artık gereği kalmamıştır.

İşçinin bir saatlik ücreti nasıl hesaplanır?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

Bu düşünce tamamıyla yanlıştır. Yanlışlığı iki sebepten kaynaklanmaktadır; işverenlerin ücret hesap pusulasının işlevini yanlış yorumlaması ve mevcut kanun hükmü bu iki nedeni oluşturur.

Ücret hesap pusulası ne işe yarar?

Birçok muhasebe yada insan kaynakları çalışanına göre ücret hesap pusulası işçilerin maaşlarını aldıklarını kanıtlar. Halbuki öyle değildir. Ücret hesap pusulasının temel amacı işçiye ücretiyle ilgili ayrıntılı bilgi vermektir. Şöyle ki, bir ücret hesap pusulasının içinde genelde şu bilgiler yer alır:

  • İşçinin aylık ücreti
  • İşçinin saatlik ücreti
  • Yapılan fazla çalışma süresi
  • Ay içindeki ulusal bayram ve genel tatil günleri
  • İşçinin kullandığı yıllık ücretli izinler
  • İşçinin mazeretsiz devamsızlıkları ve ücretsiz izinleri
  • Vergi ve SGK prim miktarlar
  • Asgari geçim indirimi tutarları

Yukarıdaki liste incelendiğinde görülecektir ki; ücret hesap pusulasının bir sureti kendisine verilen işçi, bu sayede ücret eklentilerini ve içeriğini inceleyebilecek ve hata olması durumunda düzeltilmesini sağlayabilecektir.

ücret hesap pusulası nedir

Ücret hesap pusulası düzenleme yükümlülüğü

Ortada hiçbir neden olmasa bile, İş Kanununun 37 nci maddesi gereğince ücret hesap pusulası düzenlemek gerekecektir. Çünkü bu maddeye göre; işçiye ücret hesap pusulasının verilmesi ve bu pusulada ödeme günü ve ilişkili olduğu dönemiyle fazla çalışma, bayram ve genel tatil ücretleri, hafta tatili gibi asıl ücretin her türlü eklemelerin ve vergi tutarı, sigorta primi, avans mahsupları, nafakalar ve icra gibi her tür kesintinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.

Ücret hesap pusulası imzalatmama / vermeme cezası

 

Kanunen ücret hesap pusulası düzenlemenin zorunlu olduğunu yazmıştık. Ancak her ne kadar ilgili kanun maddesinde bu pusulanın bir örneğinin işçiye verilmesi istenmişse de; verilmemesinin bir cezası yoktur.

Çünkü İş Kanununun 37’nci maddesi ücret hesap pusulasının düzenlenmesini ve işçiye verilmesini emretmiş olsa da aynı kanunun 102’nci maddesinde açıkça “37’nci maddesine aykırı olarak ücrete ilişkin hesap pusulası düzenlemeyen” işveren için idari para cezası öngörülmüştür.

Yani ücret hesap pusulasını düzenlemek ve işçiye imzalatmak gerekir. Ancak imzalatılmazsa bunun bir idari para cezası bulunmamaktadır. Çünkü idari para cezası, ücret hesap pusulasının düzenlenmemesine öngörülmüştür.

Ücret hesap pusulası düzenlememe cezası

İş Kanununun zorunlu tuttuğu bu ücret hesap pusulasını düzenlememenin idari para cezası yine İş Kanununa göre 2020 yılı için 1.050 TL’dir. İş Kanununa ilişkin tüm idari para cezalarını görmek için tıklayınız: iscidunyasi.com/is-kanunu-idari-para-cezalari

Ücret hesap pusulası önemi ve Yargıtay kararları

Ücret hesap pusulası, işçiye yapılan tüm ödemeleri gösterdiği için özellikle işçi ile işveren arasında uyuşmazlık yaşandığında ispat bakımından büyük önem arz eder. Ücret hesap pusulasının imzalı olup olmaması ya da ihtirazi kayıt içerip içermemesi çok şeyi değiştirir:

iscidunyasi.com/ucret-bordrosunu-imzalamadan-once-dikkat

Aşağıda yer alan Yargıtay kararlarını tetkik ederseniz, basit gibi görünen bu belgenin mahkemelerin karar vermesi aşamasında ne kadar önemli olduğunu görebilirsiniz:

maaş bordrosu düzenlememe cezası

“…Davalı tarafından dosyaya sunulan imzalı ücret hesap pusulalarının bir kısmında (mesela, 2012/Haziran ve Temmuz) fazla mesai saati karşılığı zamlı ücret tahakkuku bulunduğu görülmüştür. Ayrıca davacı tanıkları maaşların banka yoluyla ödendiğini beyan etmiş olup, dosyada mevcut banka hesap kayıtlarında davacıya bazı aylar için “fazla mesai” adıyla ödemeler yapıldığı (18,73 TL; 18,02 TL; 19,76 TL gibi), ancak ödemelerle karşılaştırmaya imkan verecek ilgili ayın ücret hesap pusulalarının ise sunulmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemece; bilirkişiden denetime elverişli bir rapor alınarak ücret hesap pusulaları ile banka kayıtlarının ay ay tahakkuk ve ödeme dökümleri yaptırılmalı, imzalı ücret hesap pusulalarında fazla mesai tahakkuku bulunan aylar hesaplama sırasında dışlanmalı, ücret hesap pusulası sunulmayan ancak banka yoluyla ödendiği anlaşılan fazla mesai ücretleri ise hesaplamada mahsup edilmelidir..” (9 Hukuk, 2015/17831 E. ve 2017/21416 K.).

“… Somut olayda, Mahkemece davacının kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı alacağı hüküm altına alınmış ise de, dosya kapsamında 02.04.2008 tarihli kıdem tazminatı bordrosu ile 2008/Nisan tarihli ücret ödeme fişi bulunmaktadır. Davacının imzasını içeren her iki belgede davacıya 5.217,31 TL kıdem tazminatı ödemesi yapıldığı görülmektedir. Davacı, yargılama sırasında ücret hesap pusulaları ile bordrolardaki imzaların kendisine ait olmadığını ileri sürmüş olup, Adli Tıp Kurumunca yapılan imza incelemesinde ücret hesap pusulaları ile bordrolardaki imzaların davacıya ait olmadığını belirlenmiştir. Mahkemece, davalı tarafından davacıya kıdem tazminatı olarak 5.217,31-TL ödeme yapıldığına ilişkin sunulan makbuza, … Dairesinin 07/11/2014 tarihli raporuna göre ücret hesap pusulası altındaki imzanın davacıya ait olmadığının belirlenmesi karşısında itibar edilmemiş ise de, dosya kapsamından 02/04/2008 tarihli kıdem tazminatı bordrosu ile Nisan 2008 tarihli ücret ödeme fişi üzerinde imza incelemesi yapılmadığı anlaşılmaktadır…” (2017/26026 E. ve 2019/22900 K.).

“… Davalı … Şirketi tarafından dosyaya sunulan hesap pusulaları incelendiğinde; 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ait Şubat, Nisan, Haziran, Eylül, Ekim ve Aralık ayları ile 2010 yılı Aralık aylarına ait hesap pusulalarının bulunmadığı, 2009 yılı Nisan ayı ile 2010 yılı Temmuz aylarına ait hesap pusulalarında da fazla mesai ücreti tahakkukunun olmadığı saptanmıştır…” (9 Hukuk, 2015/9628 E. ve 2017/1010 K.).

SONUÇ

Ücret hesap pusulası; işçilerin ücret ve eklentileriyle kesintilerini görmeleri için onlara bir sureti verilen, düzenlenmesi kanunen zorunlu olan bir evraktır. Yukarıda belirtilen tüm bilgileri içermesi gereken ücret hesap pusulasını düzenlemeyen işveren hakkında ise 2020 yılı için 1.050,00 TL idari para cezası uygulanacağı unutulmamalıdır.

Fakat ücret hesap pusulasını işçiye vermemenin bir cezası yoktur. Evet, yanlış duymadınız. Ücret hesap pusulasının düzenlenmesini ve işçiye verilmesini emreden İş Kanunu, kanaatimce unutulduğu için, ceza maddesinde sadece “düzenlememe” fiiline idari para cezası öngörmüş; fakat belgenin işçiye verilmemesine idari para cezası öngörmemiştir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.