Ücret türleri nelerdir?

Ücret türleri nelerdir?

Ücret, iş görme borcunu yerine getiren işçiye ödenen parayı ifade etmektedir. İşçinin temel geçim kaynağı olan ücret mutlaka para ile ödenmelidir ve geciktirilmesi halinde işçinin derhal fesih hakkı bulunmaktadır. Bu yazımızda ücret türlerine birlikte göz atalım.

Ücret nedir?

Bir iş ilişkisinde işçinin ve işverenin borçları vardır. Ancak işçinin en temel borcu iş görmek ve işvereninki ise ücret ödemektir. Ücret genel olarak, bir iş karşılığında işverence işçiye ödenen para olarak tanımlanmaktadır. Ücret türlerini ise başlıklar halinde sıralayalım:

Zamana göre belirlenen ücret

Ücret çalışma süresinin uzunluğuna göre belirleniyorsa, zaman göre ücretten bahsedebiliriz. Bir başka deyişle ücret saatlik, günlük, haftalık ya da aylık olarak belirlenmektedir.

Parça başına ücret / akort ücret

İşçinin ürettiği ya da çıkardığı iş başına göre ödeme yapılmasıdır. Bu ücret türünde işçinin çıkardığı mal miktarı, ağırlık, uzunluk ve benzeri ölçüler esas alınarak; bu rakamlar belirlenmiş bir ücretle çarpılır ve işçinin ücreti böylece belirlenmiş olur.

Götürü ücret

Götürü ücret aslında parça başına ücret benzer. Bunda da işçinin yaptığı işin sonucuna göre ücreti belirlenir. Ama aralarındaki temel fark; götürü ücrette işçinin yaptığı işin net olarak belirlenememesi nedeniyle, bir süreç sonunda ve işin sonucunda göre ücret ödenmektedir. Yine de bu iki ücret türü için aynı kuralların geçerli olduğunu söylememiz gerekir.

ücret çeşitleri

Yüzde usulüne göre ücret ve bahşiş

Lokanta, otel ya da benzeri eğlence işyerlerinde; müşteri hesaplarına eklenen belirli bir yüzde olarak ücretin belirlenmesidir. Benzer şekilde alınan bahşişlerin de toplanarak işçilere dağıtılmasıdır. Bu ücret türünde yüzdeler ve bahşişler, önceden belirlenen şekilde işçilere ücret olarak ödenir.

Primler

Üstün çaba gösteren veya başarılı bir işçinin, işini iyi yapmasının karşılığı olarak aldığı bir ek ücrettir. Amaç, işçinin daha çok ve verimli çalışmasının sağlanmasıdır.

İkramiyeler

Bazı öze vesilelerle ( bayram, resmi tatil gibi) ya da işveren tarafından belirlenen aralıklarla işçiye ödenen ve hem işçi-işveren bağını kuvvetlendirmeyi hem de işçinin verimliliğini artırmayı amaçlayan ücret ekidir.

Komisyon ücreti

İşçinin işverene sağladığı menfaat üzerinden, örneğin satışları üzerinden belirli bir oranda işçiye ücret ödenmesidir. Bu ücret türü hem işçinin temel ücreti olarak belirlenebilir hem de ek ücret olarak uygulanabilir.

Kardan pay alma

Dönem sonunda işyerinin elde ettiği karın belirli bir bölümünün işçiye ödenmesi durumudur. Dönem sonunda işyerinin kar edip etmeyeceği belli olmayacağı için, bu ücret temel ücret olarak belirlenemez. Ancak ücrete ek olarak uygulanabilir.

SONUÇ

Yukarıda genel olarak ücret türlerini açıkladım. Bunların içinde en yaygın ücret türü elbette zamana göre belirlenen ücrettir. Bunun içinde de en çok rastlananı, ücretin aylık olarak belirlenmesidir.

Bu ücret türleriyle ilgili bilinmesi gereken en önemli kural ise şudur: İşçinin ücreti hangi türde belirlenmiş olursa olsun, işçiye bir aylık zaman diliminde ödenecek ücretin tutarın ASLA asgari ücretten az olamaz.

, ,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.