Vardiyalı çalışma sistemi nedir?

Vardiyalı çalışma nedir?

Sınırların kalktığı ve rekabetin uluslararası boyuta taşındığı günümüz iş dünyasında, klasik çalışma süreleri oldukça değişmiştir. Özellikle hizmet ve sanayi sektörlerinde 24 saat esasına dayanan çalışmalar gündeme gelmiştir. İşte bu sistemin doğal sonucu, işçilerin belirli periyotlarla ve birbiri yerine çalışması anlamına gelen vardiyalı çalışma sistemidir.

Postalar halinde çalışma kavramı

Uygulamada vardiya olarak adlandırılan sistemin, yasal olarak ismi postalar halinde çalışmadır. Ülkemizde bu çalışma sistemine dair esaslar, Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir.

Buna göre vardiyalı çalışma; nitelikleri dolayısıyla sürekli çalışıldığı için durmaksızın birbiri ardına postalar halinde işçi çalıştırılması veya nöbetleşe işçi postaları çalışılması anlamına gelmektedir.

Vardiya çalışmasına dair temel esaslar

Vardiya çalışmasının en önemli özelliği, çalışmanın 24 saat devam etmesi ya da işçilerin nöbetleşe çalıştırılmasıdır. Bu noktada ise gece çalışması kavramı öne çıkar. Çünkü işin doğası gereği, en azından bir vardiyanın gece dönemine rastlaması beklenir.

Gece dönemi ise; İş Kanununa göre en geç saat 20:00’da başlayan ve en erken 06:00’da sona eren dönemi ifade etmektedir. Bu dönem için aşağıdaki kısıtlamalar mevcuttur:

  • Gece çalışması bazı sektörler hariç 7,5 saati geçemez ve gece döneminde fazla mesai yaptırılamaz. Bu istisnai sektörler hakkında şu yazıdan bilgi alabilirsiniz: https://iscidunyasi.com/hangi-sektorlerde-gece-mesaisi-degisti/
  • Çocuk ve genç işçiler gece vardiyasında çalıştırılamaz.
  • Hamile işçiler ve çocuğu bir yaşına gelinceye kadar emziren işçiler gece çalıştırılamaz.

Vardiya listeleri

postalar halinde çalışma nedir

Vardiyaların süresi ve çalışacak işçilerin isimlerini içeren vardiya listeleri, 2017 yılına kadar Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne verilmek zorundaydı. Ama artık bu listelerin hazırlanması ve Çalışma Bakanlığınca talep edilince sunulmak üzere işyerinde tutulması yeterlidir.

En az kaç vardiya olmalı?

24 saat esasına göre çalışılan işyerlerinde, en az 3 vardiya şeklinde düzenleme yapılması zorunludur. Ancak turizm, sağlık hizmeti ve, özel güvenlik hizmeti yürütülen işlerde ve bu işlerin yürütüldüğü işyerlerinde faaliyet gösteren alt işverenlerce yürütülen işlerde 24 saatte iki posta olacak şekilde düzenleme yapılması mümkündür.

SONUÇ

Yukarıda kabaca tanımını yaptığımız vardiyalı çalışma sistemi, kendine has bazı kurallara sahiptir. Bu kurallarla ilgili daha önce birçok yazı yazmıştık. Aşağıdaki yazılardan, vardiyalı çalışma sistemine dair önemli bilgileri edinebilirsiniz.

Gece dönemi nedir? Hangi saatler arası gece çalışmasıdır?

Engelli işçi gece çalıştırılabilir mi?

Otel çalışanları gece 7,5 saatin üzerinde çalıştırılabilir mi?

Kadın işçilerin gece vardiyasında çalıştırılmaları


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

15 Yorum

  1. Eşim 3 hafta. Üst üste 15:30-23:30 vardiyasına yazılıyor. Bu yasalmıdır? Kadınların 3 hafta üst üste gece çalıştırılamaz hükmü bu saatler içinde geçerlimidir ?
    Teşekkürler

  2. Merhaba,biz 2 ve 3 lü vardiyada çalışan elemanlarız.vardiya aralıklarımız 07-15, 15-23, 23-07 olarak.normalde bizim vardiya aralıklarımız haftalık değişiyor.İşveren hafta içinde örneğin bu hafta 07-15 çalışırken bir gün 07-15 diğer gün 15-23 ertesi gün Farklı bir vardiya saatine gelmemizi istiyor.bunu yaparken vardiya arasındaki 16 saatlik dinlenme aralığını bozmadığını söylüyor.işveren böyle bir çalışma yaptırabilirmi.Yaptırırsa şayet vardiyanın haftalık yapılmasının ne anlamı kalıyor.Bu konuda beni aydınlatırsanız çok memnun olurum.Şimdiden teşekkür ederim.

    1. Erhan bey, vardiya değişimi sırasında işçi en az 24 saat dinlenebiliyorsa, sorun yok demektir.

  3. Beni haftalarca gece vardiyasına getittiriyorlar bunun kanundaki yeri nedir şikayet için nerelere başvurmanız gerekir.?

  4. Merhaba,
    Kurumsal bir şirkette 10 yıldır çalışıyorum. 8 yıl vardiyalı son 2 yıldır ise 08:00/17:30 sabit sabah vardiyasında resmi ofis çalışanı olarak görev yapmaktayım. Beni başka bir ofis görevine alip 3 vardiya döndürmek istiyorlar,yani haftalık saat olarakda ve hafta tatilimden 1 gün alınmak suretiyle de çalışma koşullarım esaslı olarak değişmiş olacak, bunu kabul etmeye zorlanıyorum, haklarım nelerdir, teşekkürler.

  5. Merhaba çalıştığım iş yeri beni 3 gün kısa dönüş yaptırdı. Yani Cumartesi 00:00:-08:00 çalıştım. Ertesi gün Pazar 16:00-24:00 a getirttiler. Pazatesi günü 08:00-16:00 ya geldim. Bu yasal mı? Teşekkürler

    1. Merhaba. Vardiyalı çalışmalarda, iki vardiya arasında en az 11 saat varsa yasal olarak sıkıntı yok demektir. Ayrıca haftada en az 1 kez de 24 saat kesintisiz dinlenmişseniz, hafta tatili bakımından da uygun demektir. Bu temel kurallara göre değerlendirebilirsiniz.

  6. İki vardiya arası 11 saat dinlenme hangi kanunda ve madde de belirtiyor. Bizim iş yerinde sabah 08.00 / 16.00 çalışıp aynı günün sonunda yani 8 saat sonra tekrar 00.00 / 08.00 vardiyasına işe getirtiliyoruz. Diğer vardiyada 16.00 / 00.00 vardiyasıda sabah tekrar işe geliyor 08.00 / 16.00 vardiyasına çalaşıyorlar.

  7. Merhaba mesela ben 16:30/00:30 vardiyasından cıktım akşamda cok önemli misafirim gelecek vardiyamı değiştirip gündüz 08:30/16:30 vardiyasına gelebilirmiyim yani işci kendi rızası ile 11 saat dinlenmeden 8 saat sonra işe gelebilirmi işveren vekili gelemessin diye dayatmada bulunabilirmi

    1. Merhaba. İşçi istese bile, bu yasal değildir. İşveren yine de kabul edebilir; ama etmezse bu konuda haklı olacaktır.

  8. Merhaba 3 vardiyalı sistemde çalışıyorum ara vardiya lara 8 saat çalıştırılmak koşulu ile gönderiliyorum bu yasal mıdır örnek 19:00~04:00 herhangi bir fazladan mesaj talebim olabilir mi

    1. Merhaba. Haftalık çalışma süreniz 45 saati aştığında, fazla mesai ücreti almanız gerekir. Çalışma sürenizi de bu yönden değerlendirmeniz yeterli olacaktır.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.