Vardiyalı çalışmada hafta tatili nasıl kullandırılır?

Vardiyalı çalışma sistemi, çalışmanın 24 saat boyunca devam ettiği işyerlerinde uygulanır. Böylece işçiler vardiyalar halinde çalışır ve üretim ya da hizmet kesintisiz devam eder. Burada özellikle 24 saatlik dinlenme noktasında hafta tatiliyle ilgili bazı sorunlar yaşanmaktadır. Peki ama vardiyalı çalışmada hafta tatili nasıl kullanılır?

Vardiyalı çalışma nedir?

 

Çalışma mevzuatında vardiya yerine posta tabiri tercih edilmiştir. Buna ilişkin ana mevzuat 4857 sayılı İş Kanunu olsa da ayrıntılı düzenlemeler Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile yapılmıştır.

Vardiyalı çalışma; nitelikleri nedeniyle sürekli çalışıldığı için, işyerinde çalışma sisteminin durmaksızın birbiri ardına postalar halinde belirlenmesi olarak tanımlanabilir.

O halde vardiyalı çalışmadan bahsedebilmek için öncelikle işin durmaması ve postaların birbiri ardına gelmesi gerekmektedir.

Yönetmeliğe göre bu tür işyerlerinde 24 saatlik zaman diliminde en az 3 posta bulunmalıdır. Bunun anlamı çalışma aralıklarının en az 8’er saat olarak belirlenmesidir. Tabi bu süreye ara dinlenmesi de dahildir.

Hafta tatil ücreti için zamanaşımı kaç yıldır?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

En az 3 vardiya uygulamasının üç istisnası bulunmaktadır. Buna göre; turizm, sağlık ve özel güvenlik hizmetlerinde en az 2 vardiya da yapılabilir.

Hafta tatili nedir?

Hafta tatili 4857 sayılı İş Kanununun 46ncı maddesinde belirlenmiştir ve işçilere tatil gününden önce çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmesi zorunludur.

Hafta tatiline nasıl hak kazanılacağını daha önce yazmıştık: iscidunyasi.com/isci-hafta-tatilini-nasil-hak-eder

inşaatta çalışan işçi

Vardiyalı çalışmalarda hafta tatili

Yukarıdaki kanun maddesi haricinde Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 11inci maddesinde, vardiyalı çalışan işçilerin hafta tatili özel olarak düzenlenmiştir.

Yönetmelik hükmünde “Postalar halinde işçi çalıştırılarak yürütülen işlerde, işçilere, haftanın bir gününde 24 saatten az olmamak üzere ve nöbetleşme yolu ile hafta tatili verilmesinin zorunlu” olduğu belirtilmiştir.

Kanun ve yönetmelikteki hükümler ilk bakışta aynı gibi görünse de aralarında önemli bir fark bulunmaktadır.

Kanuna göre işçilere 7 günlük zaman diliminde kesintisiz 24 saat hafta tatili verilmesi gerekirken, yönetmeliğe göre HAFTANIN BİR GÜNÜNDE 24 saat hafta tatili verilmesi gerekir.

inşaat işçileri

Vardiyalı çalışmada kesintisiz 24 saat mi 1 gün mü?

Kanunu esas alırsak, işçiye kesintisiz 24 saat izin verilmesi yeterli olurken; yönetmeliğe göre bu 24 saat iznin belirli bir GÜNDE verilmesi gerekir.

Aradaki farkı iki örnekle açıklayalım:

İlk örneğimizde kanunu esas alırsak; cumartesi 16:30-00:30 vardiyasında çalışan işçi hafta tatiline çıkacak ve pazartesi iş başı yapacaktır. Bu işçi 24 saat kesintisiz dinlenmiştir.

İkinci örneğimizde ise aynı işçi işten 00:30’da çıkmış, pazartesi işe dönmüş; ancak pazar günü de bir miktar çalışmıştır. Bu işçi haftanın her günü çalışmıştır ve hafta tatilini kullanmamıştır.

Peki bunların hangisi doğru?

SONUÇ

Ortada birbiriyle çalışan iki mevzuat olduğunda, önce bunların hangisinin normlar hiyerarşisinde yukarıda olduğuna bakılır.

Bu durumda öncelikli olan ve uygulanması gereken İş Kanunudur. İş Kanunu da 24 saatlik kesintisiz dinlenmeyi hafta tatili için yeterli görmüştür.

Vardiyalar halinde yapılan çalışmalarda, işçinin iki vardiyası arasında 24 saat kesintisiz izni olduğu anda, bu işçinin hafta tatilini kullandığını kabul etmek gerekir.

Hatta 12 saat çalışıp 24 saat dinlenme şeklinde çalışma sistemi olan işçiler de, aradaki her 24 saatte, hafta tatili şartlarını sağlamış olmaktadır ve bunlara da ayrıca hafta tatili verilmesi gerekmeyecektir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

17 Yorum

  1. gunde 11 saatten fazla calıstırılmaz denıyor ama burda 12 saat calısıp 24 saat dınlenme denıyor yanı 12 saat calıstırılmıs olmuyor mu?

    1. Merhaba. Ara dinlenme süreleri çalışma süresinden sayılmaz. 12 saatlik dilimde işçiye en az 1 saat ara dinlenme verilmesi yasal bir zorunluluktur.

  2. Biz gece 11 sabah 7 vardiyasında çalışıyoruz pazar sabahı çıkıp p.tesi öğlen 3te vardiya alıyoruz bu konuda bi sıkıntı varmı acaba ilginize şimdiden teşekkürler

  3. Merhaba ben tünel açma makinası operatörüyüm biz 12 saat çalışıyoruz ve 15 günde bir gün izin yapıyoruz arada kalan pazar bir yövmiyeden hesaplanıyor ve daha sonra izin olarak veriliyor bu doğru mudur teşekkürler.

    1. Merhaba. Hafta tatili kullandırılmadan çalıştırılmanız hiçbir şekilde yasal değildir. Sonradan ücretinin verilmesi ya da başka gün izin verilmesi de buna dahildir.

  4. 3 vardiya sistemde çalışıyorum hafta tatilini değiştirmek icin bir hakkım varmı 2 senedir aynı gün kullaniyom

  5. Sy. Zeynel bey. Biz p.tesi,salı,çarşamba günleri 08:00/18:00 saatleri arasında (gündüz) , 24 saat boşluktan sonra perşembe günü 18:00 den cuma 08:00 e kadar çalışıyoruz (14 saat gece), 34 saat istirahat ten sonra cumartesi 18:00 la pazar 08:00 arasında (14 saat gece) çalışıp 24 saat istirahat ten sonra pazartesi sabah 8 de tekrar gündüz mesaisine başlıyoruz. Çalışmadığım istirahat li olduğumuz bu günler hafta tatiline sayılır mı?

    1. Merhaba. Evet, bu süreler kesintisiz en az 24 saat olduğu müddetçe hafta tatilinden sayılır.

  6. İyi günler biz üç vardiya sisteminde 07/15—15/23—23/07 Şeklinde çalışıyorum Cumartesi 07/15 vardiyasından çıkınca Pazar günü işe 23/07 vardiyası ile işe başlıyorum bu arada 24 saatlik hafta sonu tatili oluşmuyor 20 saat oluyor ve dolayısı ile kanunda belirtilen 24 saat yasal zorunluluk oluşmadığı için ben hafta sonu tatili yapmamış sayılıyorum ben böyle yorumluyorum dogrumu? Ve bu konu hakkında ileride Kanuni haklarım nelerdir bilgi verirseniz çok teşekkür ederim

    1. Merhaba. Cumartesi 15:00’de işten çıkıyor ve pazar günü 23:00’te iş başı yapıyorsanız, 24 saat kesintisiz hafta tatili kullanmış olursunuz, sizce de öyle değil mi?

    2. Merhaba 08-16,16-00 ve 00-08olarak üç vardiya çalışıyorum ve 12 gün izinsiz gece vardiyasında çalıştırıldım sektör ne olursa olsun işverenin buna hakkı var mıdır bu durum yasal mıdır?

      1. Merhaba. Burada sektör de yapılan fiili iş de fark eder. Sonuç ona göre değişecektir.

  7. Zeynel Abidin bey ben hep 12 saat çalışmaktan bıktım fazla mesai onayı verdiğim için ne yapmam gerektiğini bilmiyorum bir kere onay vermek yeterliymis ömür boyu 12 saat çalışmak tan nasıl kurtulurum 🙁

    1. Merhaba. Siz olayı çok yanlış anlamışsınız. Evet, fazla mesai onayı verdiyseniz fazla mesai yapmanız gerekir. Ama bunun yasal sınırları vardır. Örneğin ne onayı vermiş olursanız olun, işveren işçiye bir yıllık sürede 270 saatten çok fazla mesai yaptıramaz.
      Ayrıca verilen fazla mesai onayları geri alınabilmektedir: iscidunyasi.com/fazla-mesai-onayi-iptal-dilekcesi

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.