Vardiyalı çalışmada hafta tatili nasıl kullandırılır?

Vardiyalı çalışma sistemi, çalışmanın 24 saat boyunca devam ettiği işyerlerinde uygulanır. Böylece işçiler vardiyalar halinde çalışır ve üretim ya da hizmet kesintisiz devam eder. Burada özellikle 24 saatlik dinlenme noktasında hafta tatiliyle ilgili bazı sorunlar yaşanmaktadır. Peki ama vardiyalı çalışmada hafta tatili nasıl kullanılır?

Vardiyalı çalışma nedir?

 

Çalışma mevzuatında vardiya yerine posta tabiri tercih edilmiştir. Buna ilişkin ana mevzuat 4857 sayılı İş Kanunu olsa da ayrıntılı düzenlemeler Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile yapılmıştır.

Vardiyalı çalışma; nitelikleri nedeniyle sürekli çalışıldığı için, işyerinde çalışma sisteminin durmaksızın birbiri ardına postalar halinde belirlenmesi olarak tanımlanabilir.

O halde vardiyalı çalışmadan bahsedebilmek için öncelikle işin durmaması ve postaların birbiri ardına gelmesi gerekmektedir.

Yönetmeliğe göre bu tür işyerlerinde 24 saatlik zaman diliminde en az 3 posta bulunmalıdır. Bunun anlamı çalışma aralıklarının en az 8’er saat olarak belirlenmesidir. Tabi bu süreye ara dinlenmesi de dahildir.

Cumartesi ve Pazar mesaisi ne kadar?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

En az 3 vardiya uygulamasının üç istisnası bulunmaktadır. Buna göre; turizm, sağlık ve özel güvenlik hizmetlerinde en az 2 vardiya da yapılabilir.

Hafta tatili nedir?

Hafta tatili 4857 sayılı İş Kanununun 46ncı maddesinde belirlenmiştir ve işçilere tatil gününden önce çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmesi zorunludur.

Hafta tatiline nasıl hak kazanılacağını daha önce yazmıştık: iscidunyasi.com/isci-hafta-tatilini-nasil-hak-eder

inşaatta çalışan işçi

Vardiyalı çalışmalarda hafta tatili

Yukarıdaki kanun maddesi haricinde Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 11inci maddesinde, vardiyalı çalışan işçilerin hafta tatili özel olarak düzenlenmiştir.

Yönetmelik hükmünde “Postalar halinde işçi çalıştırılarak yürütülen işlerde, işçilere, haftanın bir gününde 24 saatten az olmamak üzere ve nöbetleşme yolu ile hafta tatili verilmesinin zorunlu” olduğu belirtilmiştir.

Kanun ve yönetmelikteki hükümler ilk bakışta aynı gibi görünse de aralarında önemli bir fark bulunmaktadır.

Kanuna göre işçilere 7 günlük zaman diliminde kesintisiz 24 saat hafta tatili verilmesi gerekirken, yönetmeliğe göre HAFTANIN BİR GÜNÜNDE 24 saat hafta tatili verilmesi gerekir.

inşaat işçileri

Vardiyalı çalışmada kesintisiz 24 saat mi 1 gün mü?

Kanunu esas alırsak, işçiye kesintisiz 24 saat izin verilmesi yeterli olurken; yönetmeliğe göre bu 24 saat iznin belirli bir GÜNDE verilmesi gerekir.

Aradaki farkı iki örnekle açıklayalım:

İlk örneğimizde kanunu esas alırsak; cumartesi 16:30-00:30 vardiyasında çalışan işçi hafta tatiline çıkacak ve pazartesi iş başı yapacaktır. Bu işçi 24 saat kesintisiz dinlenmiştir.

İkinci örneğimizde ise aynı işçi işten 00:30’da çıkmış, pazartesi işe dönmüş; ancak pazar günü de bir miktar çalışmıştır. Bu işçi haftanın her günü çalışmıştır ve hafta tatilini kullanmamıştır.

Peki bunların hangisi doğru?

SONUÇ

Ortada birbiriyle çalışan iki mevzuat olduğunda, önce bunların hangisinin normlar hiyerarşisinde yukarıda olduğuna bakılır.

Bu durumda öncelikli olan ve uygulanması gereken İş Kanunudur. İş Kanunu da 24 saatlik kesintisiz dinlenmeyi hafta tatili için yeterli görmüştür.

Vardiyalar halinde yapılan çalışmalarda, işçinin iki vardiyası arasında 24 saat kesintisiz izni olduğu anda, bu işçinin hafta tatilini kullandığını kabul etmek gerekir.

Hatta 12 saat çalışıp 24 saat dinlenme şeklinde çalışma sistemi olan işçiler de, aradaki her 24 saatte, hafta tatili şartlarını sağlamış olmaktadır ve bunlara da ayrıca hafta tatili verilmesi gerekmeyecektir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

38 Yorum

  1. gunde 11 saatten fazla calıstırılmaz denıyor ama burda 12 saat calısıp 24 saat dınlenme denıyor yanı 12 saat calıstırılmıs olmuyor mu?

    1. Merhaba. Ara dinlenme süreleri çalışma süresinden sayılmaz. 12 saatlik dilimde işçiye en az 1 saat ara dinlenme verilmesi yasal bir zorunluluktur.

  2. Biz gece 11 sabah 7 vardiyasında çalışıyoruz pazar sabahı çıkıp p.tesi öğlen 3te vardiya alıyoruz bu konuda bi sıkıntı varmı acaba ilginize şimdiden teşekkürler

  3. Merhaba ben tünel açma makinası operatörüyüm biz 12 saat çalışıyoruz ve 15 günde bir gün izin yapıyoruz arada kalan pazar bir yövmiyeden hesaplanıyor ve daha sonra izin olarak veriliyor bu doğru mudur teşekkürler.

    1. Merhaba. Hafta tatili kullandırılmadan çalıştırılmanız hiçbir şekilde yasal değildir. Sonradan ücretinin verilmesi ya da başka gün izin verilmesi de buna dahildir.

  4. 3 vardiya sistemde çalışıyorum hafta tatilini değiştirmek icin bir hakkım varmı 2 senedir aynı gün kullaniyom

  5. Sy. Zeynel bey. Biz p.tesi,salı,çarşamba günleri 08:00/18:00 saatleri arasında (gündüz) , 24 saat boşluktan sonra perşembe günü 18:00 den cuma 08:00 e kadar çalışıyoruz (14 saat gece), 34 saat istirahat ten sonra cumartesi 18:00 la pazar 08:00 arasında (14 saat gece) çalışıp 24 saat istirahat ten sonra pazartesi sabah 8 de tekrar gündüz mesaisine başlıyoruz. Çalışmadığım istirahat li olduğumuz bu günler hafta tatiline sayılır mı?

    1. Merhaba. Evet, bu süreler kesintisiz en az 24 saat olduğu müddetçe hafta tatilinden sayılır.

  6. İyi günler biz üç vardiya sisteminde 07/15—15/23—23/07 Şeklinde çalışıyorum Cumartesi 07/15 vardiyasından çıkınca Pazar günü işe 23/07 vardiyası ile işe başlıyorum bu arada 24 saatlik hafta sonu tatili oluşmuyor 20 saat oluyor ve dolayısı ile kanunda belirtilen 24 saat yasal zorunluluk oluşmadığı için ben hafta sonu tatili yapmamış sayılıyorum ben böyle yorumluyorum dogrumu? Ve bu konu hakkında ileride Kanuni haklarım nelerdir bilgi verirseniz çok teşekkür ederim

    1. Merhaba. Cumartesi 15:00’de işten çıkıyor ve pazar günü 23:00’te iş başı yapıyorsanız, 24 saat kesintisiz hafta tatili kullanmış olursunuz, sizce de öyle değil mi?

    2. Merhaba 08-16,16-00 ve 00-08olarak üç vardiya çalışıyorum ve 12 gün izinsiz gece vardiyasında çalıştırıldım sektör ne olursa olsun işverenin buna hakkı var mıdır bu durum yasal mıdır?

      1. Merhaba. Burada sektör de yapılan fiili iş de fark eder. Sonuç ona göre değişecektir.

  7. Zeynel Abidin bey ben hep 12 saat çalışmaktan bıktım fazla mesai onayı verdiğim için ne yapmam gerektiğini bilmiyorum bir kere onay vermek yeterliymis ömür boyu 12 saat çalışmak tan nasıl kurtulurum 🙁

    1. Merhaba. Siz olayı çok yanlış anlamışsınız. Evet, fazla mesai onayı verdiyseniz fazla mesai yapmanız gerekir. Ama bunun yasal sınırları vardır. Örneğin ne onayı vermiş olursanız olun, işveren işçiye bir yıllık sürede 270 saatten çok fazla mesai yaptıramaz.
      Ayrıca verilen fazla mesai onayları geri alınabilmektedir: iscidunyasi.com/fazla-mesai-onayi-iptal-dilekcesi

  8. Meehaba, biz 6 gün de bir hafta tatili ile A,B,C postası halinde 3 lü vardiya şeklinde çalışmaktayız. 16:00 – 00:00 vardiyasından 00:00 – 08:00 vardiyasına geçiş zamanı mesela cuma gece 00:00 da yani cumartesi başlangıcında işten çıkıp cumartesi gece 00:00 da tekrar vardiya ya başlanması arasında gecen 24 saatlik süre hafta tatili normalmidir.

    1. Merhaba. Evet, işçiye 24 saatlik dinlenme sağlandığı için, bu süre hafta tatili olarak kabul edilmelidir.

  9. Hocam merhaba benzin istasyonunda sürekli gece ve ardı ardına 14 saat çalışma 34 saat istirhat yapıyorum yani 14 saat çalış 34 saat istirhat 14 calış 34 istirhat bu şekilde sürekli devam etmektedir burada haftalık izin kullanmayı hak ediyormuyum teşekkürler

    1. Merhaba. Çalışma sistemini yanlış da olsa (günlük çalışma 11 saati geçemez), haftalık tatil bakımından bir sorun yoktur. Yani 34 saat dinlendiğinizde hafta tatilinizi de yapmış kabul edilirsiniz.

  10. 3 vardiyalı sisteme de çalışıyorum hafta iznim sabit cuma kısmı 2 ayda bir kayma yapıyor perşembeye dönüyor hafta sonu tatil yapma ihtimalim o
    rtadan kalkmış durumda bununla ilgili ne yapmam gerekiyor tesekkurler

  11. Merhaba, hafta tatili ile resmi tatil aynı güne denkgeldiği durumlarda yasal prosedür nedir?
    Örneğin 29 salı günü resmi tatil ve benim hafta tatilimde aynı güne geldi ne yapmamız lazım?

  12. Merhaba Benim çalıştığım vardiyada 08-16 16-24 24-08 ay döndüğü zaman üst üste 10 gün çalıştıktan sonra izin denk geliyor örneğin ben 28 Aralık’ta başlayıp 7 Ocak izine çıktım buradan fazla mesai izni ölümü teşekkür ederim

    1. Merhaba, oluşur. Yapılan uygulama yanlış, hemde tamamen yanlış. Fazla mesai kavramı ve postalar halinde çalışma yönetmeliğine de aykırı 03 Ocak 2020 tarihinde ki çalışmanız RESMEN Fazla mesai (%150) hak edişidir. Ay dönmesi bir şeyi değiştirmez, FM hesabı haftalık yapılır. Resmen 1 hafta tatiliniz hiç edilmiş…
      Başvurun ve isteyin
      Fikir verebilir: >>>> https://iscidunyasi.com/isci-sikayeti-nereye-yapilir/

  13. Caliştigim bolumde 2 ayda bir izin gunlerimiz degisiyo bu ay yine degisim var ve ben suan cuma yapiyorum 1nisan itibariyle joker olucam ve izin günum pazartesi olucak yalniz bi surecte cumartesiden yani 28 mart 8.4 vardisiyla baslicam nisan 5 şe kadar calisicam toplamda 9 gun calismiş olucam ve izin yapmicam amirim bana ay atladigi icin izin hakkim olmadiğini soyluyo ve mesaide sayilmiyomuş bu nasil oluyo neye göre hesaplaniyo calisma saatleri

  14. İyi çalışmalar herkese.
    Benim bir sorum olacak ben bir benzin istasyonunda ön saha satış elemanı olarak çalışıyorum.
    Yaklaşık bir buçuk senedir bu işle meşgulüm.
    Birinci sorum şu istasyonda benzin ve yağ satışı yapılıyor ve sattığınız her yağdan belirli prim alıyorsunuz.
    Bu bir aydır bir sorun bizim için.
    Şöyle ki ; yapılan her haftalık toplantıda yağ satışına vurgu yapılıyor ve çalışanlar çok yüksek satışlar yapmayan eleman çıkartmaya gideceği söyleniyor.
    Bizim iş akdimizde böyle bir veri yok.
    İşi kaybetme korkusunu kullanarak bizi zorlamaya çalışıyorlar ve bu her zaman böyle.
    Ve bir sorum da şu bu hafta gece vardiyası çalıştım.
    Ve bir hafta kalacağım bu vardiya da bu gece belli oldu yani son gece ve ben bütün işlerimi bölmek zorunda kaldım. Bu şunu doğuruyor gece vardiyası çalıştığımda yirmi dört saatlik dinlenme olmadan başlıyoruz yeni haftaya ve bu izinler hafta sonu beliren sokağa çıkma yasağında veriliyor bu iki konuda bilgi almak istiyorum.
    Şimdiden teşekkürler.

    1. Merhaba,
      Akaryakıt istasyonlarını ve çalışma sistemlerini iyi bilirim. Muhasebesel yönde dönen arka fon işlerine de yıllarca tanıklık ettim, hatta onların ciğerini bilirim…
      Genellikle kurumsal olmaya çalışan ve genelde disiplin/başıçeken yetkili sorunu olan şirketlerin tuhaf yönetim anlayışlarına tanık oluruz. Erken kalkan yetkilidir, herkes maazallah da müdürdür.

      Soruna geleyim, satış ve hedef baskısı koyarlar. Altta kalan bunları satsın ve müdürler kaymağını alsın diye. Satış, satış arttırmak, dürüst ve bağlılıkla çalışmak elbetki asli görevindir, o ayrı bir konu. Usül gereği müşteriye teklif edersin ama asla zorlama yapamazsın. Aksi halde şikayet olarak veya müşteri kaybı olarak geri döner. Hele ki satış artmıyor diye işten tazminatsız çıkarılamazsın. Sözleşmende de zaten böyle bir şey yazamaz, etik değildir. Anca uzun vadede performans ölçümü yapılmalı ki onuda ülkemizdeki şirketlerden yapabilen yok denilecek kadar azdır, usülü ile. Özetle; bundan dolayı işten çıkarılamazsın.

      Vardiya konusuna gelince, genelde akaryakıt sektörü vardiyalı çalışmayı sağlıklı beceremez ve belgeleyemez. Bilgi ve liyakat eksiği vardır torpil döndüğünden çalışanlar arasında, yöneticiler arasında. Olması gerekeni sana söyleyeyim; 6 gün çalıştıktan sonra (8 saatlik vardiyada isen) kesintisiz 24 saat istirahat etmen gerekir. Akabinde de yeni vardiyaya başlaman gerekir. 7. gün çalışıyor isen (haftalık 45 saati geçti isen) 1,5 katsayı oranında fazla mesai tahakkuku veya serbest zaman (Ücretli serbest izin gibi düşün) verilmesi gerekmektedir. Serbest zaman, ancak sen onay verirsen olabilir, aksi halde bordronda fazla mesaini görmelisin. Aksi halde kanuna aykırı diyerek kabul etmeyebilirsin.
      Vardiya sistemi ile ilgili detayları burada okuyabilirsin: https://iscidunyasi.com/vardiyali-calisma-sistemi-nedir/

      Hafta iznin de eğer denk geliyor ise sokağa çıkma yasağında kullanabilirsin. İşyeri bunu öyle dengeliyorsa da sorun yok. Bazı sözde kurumsal firmalar son zamanlarda pandeminin altına sığınmayı pek sevdi. Hakkınızı her zaman arayın…
      *Yanlış yakıta, yüksek tutar açık vermemeye ve SEÇ-G / HSSE’e aman dikkat edin 🙂 Kolay gelsin.

      1. Bu kadar detaylı bir yorum yapıldığını fark etmeden bir yorum da ben yapmışım Gürcan bey, elinize sağlık.

        1. Ne demek üstadım, katkınız adına ben teşekkür ederim. Aynı anda cevaplar yazmışız bende sonradan farkettim : )

    2. Merhaba, ilk sorunuzda olmamış ama olması muhtemel bir konudan yani potansiyel bir işten çıkarmadan bahsediyorsunuz. Sizi anlıyorum; ancak fesih öncesi işverenin uyarıları konusunda hukuken yapılacak bir şey yoktur. Diğer konuda ise işveren gerekirse işçisini aniden gece vardiyasında da çalıştırabilir; fakat bunun elbette genel kuralları ihlal etmemesi gerekir. Ederse işveren uyarılmalı ve devamı halinde hukuki haklar kullanılmalıdır.

  15. Benim cuma günü tatilim ama ben persembeyi cumaya bağlayan gece ise geliyorum ve cumartesi gündüze geliyorum bu şekilde tatil oluyormu

  16. ben bir magden şirketinde çalışıyorum ve vardiyali sistemde çalışıyoruz vardiya dönümü sekli su sekilde bugun sabah 8 den aksam 6 ya kadar çalışıyoruz ertesi gun aksam 19:30 da is basi yapiyoruz vardiya dönmüş oluyor ama is veren vardiya dönüşü 24 saati gectigi için haftalik izinden düşerim gibi bir idda a da bulunuyor bu mümkünmü haftalik izinden düşebilirmi vardiya dönüşündeki izni?

  17. Merhabalar zeynel bey ben ilçe devlet hastanesinde Mutemetlik yapıyorum sizin gibi tecrübelerin yardımına ihtiyacımız var🙏🙏 temizlik ve güvenlik işlerinde çalışan sürekli işçi arkadaşlarımız vardiyalı çalışıyorlar . Kadroya geçyikten 2.5 yıl sonra sendikanın dediği üzere bunlara hafta tatili ücreti ödememiz gerekiyormuş vardiyalı çalışmada iş başı yaptıktan sonra 7.günü hafta tatılı olarak sayılıyormuş ve buna ücret ödememiz gerekirmi mesai sonrası 24 dinlenmişsede mi ödeme yapmalıyız şimdiden teşekkürler

    1. Merhaba, kafa karışıklığı yaşamamak için şu basit sorunun cevaplanması yeterlidir: İşçi 7 günlük zaman diliminde en az 24 saat kesintisiz dinlenme yaptı mı? Yaptıysa artık hafta tatili kullanmış kabul edilir.

  18. Merhabalar bizim sozlesmemizde hafta tatilinde yani Pazar çalışmaları ekucrete tabi.vardiyali çalıştığımız için tatilimizi hafta içi kullanıp hafta sonu pazar günleri çalıştığımız günler oluyor bu durumda bize pazar tatil ücreti verilmiyor verilmesi gerekiyor mu verilmemesi dogrumudur

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.