Vardiyalı çalışmak istemeyen işçi

İşçi vardiyalı çalışmak istemezse ne olur?

Vardiyalı çalışma, günümüz çalışma hayatının vazgeçilmez bir parçası oldu. Üretimin 24 saat aralıksız devam ettiği fabrikalarda ya da gün boyu çalışan hizmet sektörü işyerlerinde bir tercih olmaktan çıktı ve adeta zorunluluk haline geldi. Peki ama vardiyalı çalışmak istemeyen bir işçi ne yapabilir? İşçinin böyle bir tercih hakkı var mıdır?

Vardiya sistemi nedir?

Önce bir konuyu açıklığa kavuşturalım. Vardiya sistemi, iş mevzuatında “postalar halinde çalışma” olarak geçer.

Vardiyalı çalışma; niteliği nedeniyle sürekli çalışıldığı için, işçilerin birbiri ardına ve durmaksızın çalıştırılması olarak tanımlanabilir. Buna göre; vardiyalı çalışmadan bahsedebilmek için, bir biri ardına gelen çalışma postalarının varlığı şarttır.

Vardiyalı çalışmayı açıkladığımız şu yazımıza da göz atabilirsiniz: iscidunyasi.com/vardiyali-calisma-sistemi-nedir

İş Kanunu 63. maddesi

Bu yazı da ilginizi çekebilir

Vardiya sayısı kaç olmalı?

Eğer işyerinde kesintisiz 24 saat çalışma varsa, 8’er saatlik dönemlerle en az 3 vardiya belirlenmesi yasal bir zorunluluktur. (İstisnası için bakınız: iscidunyasi.com/hangi-sektorlerde-gece-mesaisi-degisti)

Ama işyerindeki çalışma örneğin sabah 06:00 – gece 22:00 arasındaysa, burada haliyle iki vardiya yapılması da mümkündür.

İşçi vardiyalı çalışmak zorunda mı?

vardiya sistemi

Bu soruya başka bir soruyla yanıt vermek en doğrusu olacaktır: İşveren, vardiyalı çalıştırmak istediği işçiden onay almak zorunda mıdır? Bu sorunun cevabı hayır’dır.

O halde, eğer işyeri koşulları gerektiriyorsa, işçinin vardiyalı çalışmak zorunda olduğunu söylememiz gerekir. Aksini söyleyebilmek için, iş mevzuatında bir hüküm olması gerekirdi ki; böyle bir hüküm yoktur.

Ama bu, işverenin işçi vardiyalarını dilediği gibi belirleyebileceği ya da değiştireceği anlamına gelmez.

İşçi vardiya sistemi ile ilgili kurallar

Bunlardan ilkini bir başka yazımızda anlatmıştık: iscidunyasi.com/iki-vardiya-arasinda-ne-kadar-zaman-olmalidir

Buna göre, ilk temel kuralımız, iki vardiya arasında en az 11 saat olması gerektiğidir. Bir başka deyişle işçi, bir vardiyada çalıştıktan sonra, 11 saat dinlenmeden sonraki vardiyasına çağrılamaz.

İkinci kural ise; işçinin sürekli gece vardiyasında çalıştırılamaması ile ilgilidir:

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8inci maddesine göre;

  • Bir hafta gece vardiyasında çalıştırılan işçi, bir sonraki hafta gündüz vardiyasında çalıştırılmalıdır.
  • İşin niteliği öyle gerektiriyorsa, bu durumda en çok iki haftalık nöbet sistemi uygulanır. Yani iki hafta gece çalışan işçi, sonraki iki hafta gündüz çalıştırılmak zorundadırç

İşçi vardiyalı çalışmak istemezse ne olur?

Açıkçası bu durumda, işçinin her hangi bir hakkı olduğunu söyleyemeyiz. İşin niteliği gereği vardiyalar halinde çalışılan bir işyerinde, işçinin vardiyalı çalışmak istememesi ne yazık ki kabul edilebilir bir durum değildir.

Hatta engelli işçilerin bile vardiyalar halinde, gerektiğinde gece vardiyasında bile çalıştırılması mümkündür:

SONUÇ

İşçinin vardiyalı çalışmak istememesi, açıkçası bir şeyi değiştirmeyecektir. İş mevzuatı bu konuda işçiye bir takdir hakkı tanımamıştır.

Yani işveren çalışma koşullarıyla ilgili diğer kurallara uyduğu müddetçe, işçiden ayrıca bir onay alması gerekmez. Aynı şekilde işçinin de, bir dilekçe vererek vardiyalı çalışmadan vazgeçmesi mümkün değildir.

Vardiyalı çalışmak istemeyen işçinin önündeki tek yol, varsa haklı bir gerekçe bularak işten ayrılmak olacaktır. (iscidunyasi.com/isyerinden-tazminat-alarak-nasil-cikilir) Aksi bir durumda çalışmaya devam edilmesi gerekir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

YouTube kanalımıza üye olan ziyaretçilerimizin yorumları öncelikle cevaplanmaktadır. Yorum yaptığınız kullanıcı adıyla YouTube kullanıcı adınızın aynı olması yeterlidir.