Yıllık izinde çalışmak yasak mı?

Yazıyı sizin için güncelledik:

Yıllık izin işçinin dinlenmesi için tanınan haklardan birisi olsa bile, işçiler bazen yıllık izinde de çalışmak isteyebilir. Hangi nedenle olursa olsun, işçinin yıllık izinde çalışması mümkün mü? Bir başka deyişle, yıllık izinde çalışmak yasak mı?

Yıllık izin nedir?

Yıllık izin, en az bir yıldır işyerinde çalışmakta olan işçinin dinlenebilmesi için ona tanınmış bir haktır. İşçinin kıdemine göre en az 14 iş günü en çok da 26 iş günü olarak belirlenmiştir. Şüphesiz gerek iş sözleşmesiyle gerekse de toplu iş sözleşmesiyle bu sürelerin artırılması mümkün olup azaltılması ise mümkün değildir.

Yıllık izin süreleri ile ilgili genel bilgiye şu yazımızdan ulaşabilirsiniz: iscidunyasi.com/isci-yillik-izin-sureleri/

Yıllık izinden vazgeçilebilir mi?

Bu sorunun cevabı, kesinlikle hayır’dır. İş Kanunu yıllık ücretli izni mutlak bir hak olarak görmüş ve kullandırılmamasını kabul etmemiştir. Bazı işyeri uygulamalarında işçinin yıllık izin yerine ücret ödenmesini kabul ettiği ve yıllık izin ücretini alarak çalışmaya devam ettiği görülmektedir ki bu mümkün değildir.

Bazı işyerlerinde ise yıllık izinlerin yıllar boyunca biriktirildiği, işçilerin izin paralarını işten ayrılırken toplu olarak almak için, yıl içinde izin kullanmaktan kaçındıkları görülmektedir. Bu da İş Kanunu açısından yanlış bir uygulamadır.

Zorla ücretsiz izne çıkarılma

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

Yıllık izin ne işe yarar?

Bu sorunun cevabı çok nettir: DİNLENMEK. Evet, sadece ülkemiz mevzuatında değil, tüm dünyada işçilere tanınan bir hak olan izin, temelde işçinin dinlenmesini amaçlamaktadır. İşçinin yani insanın dinlenmeksizin yıllarca çalışmasının hem fiziki hem de psikolojik bir takım olumsuz sonuçlarının olacağı açıktır.

İşçi yıllık izinde çalışırsa ne olur?

Bu durumda ne olacağının cevabı İş Kanununun 58 inci maddesinde açıklanmıştır: Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçi, izin süresi içindeyken ücret karşılığında bir işte çalışırsa, bu izin süresi için işçiye ödenen ücret işverence geri alınabilir.

yıllık izinde çalışan işçi

Yıllık izinde çalışan işçi işten çıkarılabilir mi?

 

Bu sorunun cevabı birçok yerde kesin olarak çıkarılabileceği şeklindedir. Buna dayanak olarak da İş Kanununun 25/2-e maddesi gösterilmektedir. Bu maddeye göre; İşçi, işverenin güvenini kötüye kullanırsa veya işverene bağlılığa uymayan davranışlar sergilerse; işveren, işçinin sözleşmesini tek taraflı olarak feshedebilir.

Ancak İş Kanununda işçinin yıllık ücretli izindeyken çalışması halinde, işçiden izin sürecinde ona ödenen ücretin geri alınabileceği belirtilirken işçinin bu nedenle işten çıkarılabileceği belirtilmemektedir. O halde böyle bir olay yaşandığında her olay kendi içinde değerlendirilmelidir.

İşçinin bu çalışması sonucu işverenini güveni kötüye kullanılmış olmalı ya da işverene bağlılık ilkesi zedelenmiş olmalıdır. Bunların meydana gelmediği bir durumda işten çıkarma, mahkemeden geri dönebilir. Evet, işçinin yıllık izninde çalışması açık bir hatadır ama bunun iş sözleşmesinin haklı nedenle feshine neden olabilmesi için bana göre bu çalışmanın işverene olumsuz etkisi olmalıdır.

İşveren örneğin, işçinin bu çalışmasının onu yorduğunu ve dinlenmesini etkilediğini ya da çalıştığı işyerinin rakipleri olduğunu ya da işyerinde öğrendiği mesleki sırlarını diğer işinde kullandığını iddia ederek iş sözleşmesini feshetmelidir.

Mesela yıllık ücretli izindeyken her gün 1 saat kısmi süreli / part time çalışan bir işçinin, bu çalışmasına dayanarak iş sözleşmesinin feshedilmesinin ne kadar doğru olduğu tartışmalı olacaktır.

yıllık izinde çalışmak yasak mı?

Yıllık izinde çalışma yasağı ile ilgili Yargıtay kararları

Aşağıdaki Yargıtay kararları, yıllık izindeyken çalışmanın işçi açısından sonuçlarını daha iyi anlamanızı sağlayacaktır:

“… Kanunun “İzinde Çalışma Yasağı” başlıklı 58. maddesinde ise “Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir” kuralı düzenlenmiştir.

Yukarıda belirtilen hükümler gereğince yıllık ücretli izin hakkından feragat edilememesi ve kullanılmakta olan izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalışmanın yasaklanmış olması kanun koyucunun dinlenme hakkına verdiği önemden kaynaklanmaktadır. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilememesi aynı zamanda bu hakkın paraya tahvil edilememesini gerektirir.

İş Kanunu’nda yıllık ücretli izinde iken bir işte ücretli karşılığı çalışma yasağının ihlali izin süresi için ödenen ücretin geri alınabilmesi yaptırımına bağlanmışsa da ücret karşılığı çalışılan işyerinin rakip bir firma olması durumunda işverene iş sözleşmesini geçerli nedenle fesih hakkının tanınması gerekir…” (9 Hukuk, 2009/46353 E. ve 2011/91 K.)

“… Davacının yıllık izin döneminde başka bir işyerinde çalışması ve bu durumun işverence tespit edilmesi işyeri düzeni, çalışma hayatı ve davacının imzalamış olduğu hizmet sözleşmesi içeriğine göre değerlendirildiğinde, işverenin kendisine duyduğu güveni sarsıcı nitelikte kabul edilebilecek olsa bile bu durum İş Kanunu 25 vd. maddelerinde düzenlenmiş bulunan haklı nedenle fesih ağırlığında değildir. Buna göre, davacının iş akdinin işverence haklı nedenle feshedildiği ispatlanamamakla kıdem tazminatı isteminin hüküm altına alınması gerekirken reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” (2015/14864 E. ve 2017/558 K.)

yıllık izinde çalışma yasağı

SONUÇ

İşçi yıllık ücretli izinde başkasının yanında çalışırsa, yıllık izin süresinin ücreti ondan geri alınır. Bu duruma dayanarak işçiyi işten çıkarmak isteyen işverenin, işçinin bu çalışmasının kendisinin güveninin kötüye kullanılması ya da kendisine bağlılığa uymayan bir davranış olduğunu kanıtlaması gerekir.

Aksi takdirde, işçinin sırf yıllık izinde başka işyerinde çalışmış olması, işverene işçisini tazminatsız çıkarma hakkı vermez. İşçi yıllık izindeyken başka işte çalışmışsa işveren bunun nedenini araştırmalı, hangi işyerinde çalıştığını ve ne iş yaptığını öğrenmeli ve bu çalışmanın kendi işine etkisini değerlendirmelidir.

Bu değerlendirmeler yapılmadan hızlıca alınacak bir kararla işçinin yıllık izinde çalıştığı için işten çıkarılması, işverenin aleyhine sonuçlar doğurabilir.

İşçi açısından baktığımızda ise; özellikle maddi gerekçelerle yıllık izindeyken başka bir işte çalışmak zorunda olan işçilerin, işverenleriyle aralarındaki güven ilişkisinin boyutuna göre, bu durumu önceden işyerlerine bildirmelerinde ve hatta izin almalarında fayda olacaktır.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

1 Yorum

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.