14 maddede işverenin haklı nedenle fesih sebepleri

İşveren için haklı nedenle fesih sebepleri

İş Kanununun 25 inci maddesinde yer alan sebepler, işverenin haklı nedenle derhal fesih haklarını göstermektedir. Bu maddede yazılı durumlar meydana geldiğinde, işveren ihbar sürelerini beklemeksizin ve derhal işçisini işten çıkarabilmekte ve işçisine kıdem tazminatı ödemek zorunda da kalmamaktadır.

İşverenin haklı fesih nedenleri

İşverenin hem ihbar tazminatı hem de kıdem tazminatı ödemekten kurtulduğu ve işçinin mağdur olduğu bu durumun sebebi genel olarak işçinin kişisel hatalarıdır. Bu nedenler ise şu şekilde sıralanabilir

Sağlık sebepleri

1- İşçinin kastından veya derli toplu olmayan yaşantısından ya da içkiye düşkünlüğünden kaynaklanacak bir hastalığa tutulması ya da engelli hale gelmesi halinde, bu nedenle doğacak olan devamsızlığın art arda 3 iş günü veya 1 ayda toplam 5 iş gününden fazla sürmesi.

2- İşçinin tutulmuş olduğu hastalığının tedavi edilemez nitelikte olduğunun ve iş yerinde çalışmasında sakınca olduğunun Sağlık Kurulunca belirlenmesi durumunda.

3- Yukarıdakiler dışında işçinin hastalığı, kaza geçirmesi, doğum yapması ve gebelik gibi hallerinde işveren için iş akdini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen durumların işçinin iş yerindeki çalışma süresine göz önüne alındığında 17. maddedeki ihbar sürelerini altı hafta aşmasından itibaren doğar. Gebelik ve doğum hallerinde bu süre 74. maddedeki sürenin bitmesiyle başlar. Fakat işçinin iş akdinin askıda kalması sebebiyle işe gidemediği süreler için ücreti işlemez.

Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller

4- İş akdi yapıldığı sırada sözleşmenin esaslı konularından biri için gerekli özellikler veya şartlar kendinde bulunmadığı halde bu vasıfların kendinde olduğunu ileri sürerek, ya da gerçeğe uymayan bilgiler vererek veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltmış olması.

5- İşçinin, iş veren ya da bunların aile üyelerinden birisinin şerefine ve namusuna dokunacak sözler sarf etmesi ya da benzer davranışlarda bulunması, ya da iş veren hakkında şerefini ve haysiyetini kırıcı asılsız ihbarlarda ve isnatlarda bulunması.

4857 25

6- İşçinin işverenin başka işçisine karşı cinsel tacizde bulunmuş olması.

7- İşçinin işverene ya da ailesi üyelerinden birisine ya da işverenin başka bir işçisine sataşması, iş yerine sarhoş olarak ya da uyuşturucu almış olarak gelmesi veya iş yerinde bu maddeleri kullanmış olması.

8- İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması, işverenin meslek sırlarını ortaya atması gibi doğrulukla ve bağlılıkla uymayan davranışlar göstermesi.

9- İşçinin, iş yerinde, 7 günden çok hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen suç işlemiş olması.

10- İşçinin işverenden izin almadan veya haklı bir nedene dayanmaksızın art arda iki iş günü veya 1 ay içinde 2 kere her hangi bir tatil gününden hemen sonraki ilk iş günü ya da 1 ay içinde toplam 3 iş günü işine gelmemesi.

11- İşçinin yapmakla yükümlü olduğu görevlerini, kendisine yapması hatırlatılmasına rağmen yapmamakta ısrar etmesi.

12- İşçinin kendisinin isteği ya da savsaklaması yüzünden iş güvenliğini tehlikeye atması, iş yerinin malı olan ya da malı olmadığı halde eli altında olan makineleri, tesisatları veya başka eşyaları ve maddeleri 30 günlük ücreti tutarıyla ödeyemeyecek derecede kayba ve hasara uğratması.

Zorlayıcı sebepler

13- İşçiyi iş yerinde 1 haftadan uzun süre ile çalışmaktan alıkoyan mücbir bir nedenin ortaya çıkmış olması

İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması

14- İşçinin tutuklanması ya da göz altına alınması durumunda; devamsızlığının 17. maddedeki ihbar süresini aşması.

SONUÇ

Yukarıda sayılı sebepler ortaya çıktığında; işveren, işçisini bu nedenlere dayanarak derhal işten çıkarma hakkına sahiptir. Böyle bir durumda işverenin bildirim sürelerine uyma veya ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü ortadan kalkmaktadır.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntı da bulunmaktadır. Yukarıda belirttiğim haklı fesih nedenlerinden “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller” söz konusu olduğunda işverenin kıdem tazminatı ödemesi zorunluluğu da yoktur. Fakat diğer hallerden kaynaklanan bir fesih söz konusuysa, işçiye kıdem tazminatının ödenmesi gerekir.

Yazıya konu nedenler ortaya çıktığında, bunların gerektiğinde tutanaklarla kayıt altına alınmasının ve işçinin özlük dosyasına işlenmesinin; daha sonra haklı nedenle derhal fesih hakkının kullanılabilmesi için önem arz ettiği de unutulmamalıdır.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir