Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında işe iade davası

Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları (Bundan böyle SYDV olarak anılacaktır) kaymakamlıklar bünyesinde kurulur. Bu vakıflar işçi çalıştırır ve her işçiyi, ilgili vakıf kendisi işe alır. Peki ama işe iade başvurusu için aranan ön şart olan 30 işçi belirlenirken, her bir SYDV tek başına mı değerlendirilir yoksa tüm SYDV’ler birlikte mi değerlendirilir? İşe iade açısından SYDV’lerin durumu nedir?

İşe iade başvurusu

İşe iade davasını daha önce açıklamıştık: iscidunyasi.com/adim-adim-ise-iade-davasi

Bu başvuru hakkı iki açıdan çok önemlidir. İlk olarak; kamu kurumları işe iade kararları üzerine çoğu zaman işçileri tekrar işe alır. İkinci olarak ise; işçi işe alınmasa bile neredeyse 12 aylık ücreti toplamına karar ekstra tazminat/ücret alma hakkına sahip olur.

Böyle olunca işçinin işe iade davası açma şartlarını taşıması büyük önem arz eder. İşe iade davası açabilmek için:

  • İşçinin sözleşmesinin belirsiz süreli olması
  • İşyerindeki kıdeminin en az 6 ay olması
  • İşyerinde çalışan işçi sayısının en az 30 olması

Gerekir. Bu şartlardan ilk ikisini sağlamak kolayken, üçüncü şart yani 30 işçi şartını sağlamak kolay değildir. Bu şart sağlanamazsa da işe iade başvurusu yapılamaz.

SYDV işe iadelerine ilişkin ESKİ Yargıtay içtihadı

Bu konuda internette kafa karışıklığı var. Sebebi, web sitelerinde dolaşan bir Yargıtay içtihadı. Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 2017/4 karar numaralı bu içtihadı açıktır:

İşe iade arabulucu başvurusu

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

  • Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir ve ayrı işyeri olan bağımsız işverenlerdir.
  • Bu nedenle her vakıf için işyeri düzeyinde toplu iş sözleşmesi yetkisi verilebilir.
  • Böyle olunca da; işçi sayısı tespit edilirken her vakıf yönünden sadece kendi işçi sayısının dikkate alınması gerekir.

Bu karar çok nettir. Yargıtay der ki, SYDV işçisi işe iade için başvuracaksa, çalıştığı SYDV’deki işçi sayısı dikkate alınsın. Böyle olunca da, 30’dan çok işçi çalıştıran nadir SYDV’ler hariç, işe iade imkansız hale gelmektedir.

Ancak bu içtihat artık geçersizdir. Neden mi?

sydv işe iade

SYDV işe iade başvurularında içtihat değişti

2018 yılında çıkan 7144 sayılı kanunun 7. maddesi ile bir düzenleme yapılmış ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu’nun 7. Maddesine eklenen fıkra ile “Vakıfların, 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 34üncü maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre, T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleri” olduğu belirtilmiştir.

Böyle olunca da, yukarıda verilen Büyük Genel Kurul içtihadının dayanağı olan toplu iş sözleşmesi yetkisi değişmiştir. Nitekim 9. Hukuk Dairesinin 2019/14670 sayılı yeni bir kararında bu durum şöyle izah edilmiştir:

“Bu kanuni düzenleme sonucunda;

SYD Vakıfları işçi-işveren ilişkileri açısından;

-Kurulduklarından bu yana kamu işyeridir. Kaynağını Anayasa’dan alan ve kanun ile kurulan her kuruluş, özel hukuk hükümlerine tabi tutulsa bile idare ve kamu hukuku açısından kamu işyeridir.

-Toplu İş Sözleşmesi imzalama yetki ve tekeli T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğüne verildiğinden KANUN GEREĞİ İŞVEREN BU GENEL MÜDÜRLÜKTÜR.

-Toplu İş Sözleşmesinin kamu kuruluşlarına özgü şekilde İŞLETME DÜZEYİNDE yapılması zorunlu olduğundan, İl ve İlçelerde kurulan SYD Vakıfları işletmenin parçalarıdır.

-SYD Vakıfları işçi-işveren ilişkileri açısından BAĞIMSIZ İŞYERLERİ DEĞİLDİR.

-Toplu İş Sözleşmesi işletme düzeyinde yapılacağından ve SYD Vakıfları işçi-işveren ilişkileri açısından BAĞIMSIZ olmadıklarından, iş güvencesi açısından da 30 işçi koşulu tüm vakıf çalışan sayısına göre belirlenecektir ki, tüm vakıf çalışanlarının sayısı 9.000 in üzerindedir.

Sonuç olarak;

7144 sayılı kanunun 7. maddesi ile yapılan düzenleme sonucunda 09/06/2017 gün ve 2016/3 Esas 2017/4 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı hükümsüz kaldığı gibi yapılan düzenleme ile Vakıf işyerlerinin özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olmakla birlikte başından beri kamu işyerleri olduğu vurgulanmıştır. Kaldı ki davacının iş sözleşmesinin feshi İçtihadı Birleştirme Kararından öncedir.

7144 sayılı kanun ile açıkça işletme düzeyinde Toplu İş Sözleşmesinin bağıtlanmasının kabul edilmesi ve kanun gerekçesinde düzenlemenin kamu işyeri olması nedeni ile getirildiğinin belirtilmesi karşısında, iş güvencesi açısından 30 işçi sayısının belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarında çalışan işçilerin tamamının dikkate alınması gerektiği kabul edilerek, tüm Türkiye’deki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarındaki çalışan işçi sayısı dikkate alındığında 30 işçi şartının somut uyuşmazlıkta gerçekleştiği sabittir. Bu nedenle işyerinde 30 işçi çalışma koşulunu da gerçekleştiğinden davacının iş güvencesi hükümlerinden yararlanması gerekmektedir.”

sydv vakfı işe iade davası

SONUÇ

İnternette araştırma yaptınız ve hangi siteye baktıysanız aynı yanıtı gördünüz: SYDV işçisi işe iade başvurusu yapacaksa, öncelikle çalıştığı SYDV bünyesinde en az 30 işçi olması gerekir.

Yukarıdaki yoruma neden olan Hukuk Genel Kurulu içtihadı ise artık anlamsız ama birçok sitenin bundan henüz haberi yok. Peki son durum ne? SYDV işçisi işe iade başvurusu şartları neler?

Bunu bir örnekle açıklayalım. Diyelim ki çok küçük bir ilçede çalışan bir SYDV işçisi olsun. Bu SYDV bünyesinde çalışan toplam işçi sayısı da sadece 3 olsun.

Bu işçi işten çıkarıldığında, işe iade başvurusu yapabilir mi? Öyle ya işyerinde en az 30 işçi çalışması gerekir. Cevabımız; işçinin sözleşmesi belirsiz süreliyse ve kıdemi de en az 6 ay ise, EVET olacaktır.

Çünkü 30 işçinin hesabında, tüm Türkiye’deki SYDV işçileri dikkate alınmalıdır. Böyle olunca da Türkiye genelinde binlerce SYDV işçisi çalıştığı düşünüldüğünde, işten çıkarılan her işçi işe iadede “30 işçi” şartını otomatik olarak sağlamış olacaktır.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

4 Yorum

  1. Merhba benim sigorta girişim mart 18 2003 şuanda 3 yıldan beri bi işyerinde çalışıyorum sigorta pirim günüm ise 4557 gün oldu işyerin de çıkmak istesem tazminat alabilirmiyim size zahmet bana açıklama yapa bilir misiniz

  2. hayırlı günler dilerim ben sydv de çalışıyordum 28.06.2016 yılında haksiz yere bir kumpas sonucu şuanda bir fetocu kaymakam tarafından işten çıkarıldım 30 işçi şartı nedeniyle davam kabul edilmedi ancak mahkeme süreci devam ederken içtihadı geçersiz kılan kanun TBMM kabul edildi buna rağmen hem istinaf Mah. hem de yargıtay yerel mahkemenin red kararını onayladı yeni kanuna göre tekrar dava açabilir miyim sonuçta bir hak kaybı var. teşekkür ederim şimdiden cevabınız için

    1. Merhaba, bir avukata danışmanızı öneririm. Benim kanaatim ise; içtihat değişikliğine neden olan kanun değişikliği 2018 yılında yapıldığı için, sizin davanızı etkilemeyeceği yönündedir. Neticede, sizin davanız görülürken yürürlükte olan mevzuat gereğince, 30 işçi aranması normaldi. 30 işçi koşulunun tüm vakıf çalışan sayısına göre belirlenmesi ise 2018 sonrasında geçerli olmuştur.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.